Class 11 Geography Important Chapter 17 বায়ুৰ সঞ্চালন আৰু বতৰ

Class 11 Geography Important Chapter 17 বায়ুৰ সঞ্চালন আৰু বতৰ Question Answer Assamese Medium As Per New Syllabus to each chapter is provided in the list so that you can easily browse through different chapters Class 11 Geography Important Chapter 17 বায়ুৰ সঞ্চালন আৰু বতৰ Solutions in Assamese and select need one. Class 11 Elective Geography Additional Solutions Assamese Medium Download PDF. HS 1st Year Elective Geography Important Question Answer in Assamese.

Class 11 Geography Important Chapter 17 বায়ুৰ সঞ্চালন আৰু বতৰ

Also, you can read the NCERT book online in these sections Solutions by Expert Teachers as per Central Board of Secondary Education (CBSE) Book guidelines. AHSEC Class 11 Elective Geography Important Notes Assamese Medium are part of All Subject Solutions. Here we have given HS 1st Year Geography Important Solutions in Assamese for All Chapters, You can practice these here.

বায়ুৰ সঞ্চালন আৰু বতৰ

Chapter: 17

চতুর্থ গোট: বায়ুমণ্ডল, বতৰ আৰু জলবায়ু

IMPORTANT QUESTION AND ANSWER

১। কোষিকা কেনেকৈ গঠন হয়?

উত্তৰঃ সমুদ্ৰিক জলৰাশিৰ উত্তপন প্রক্রিয়া পৰিচলন প্রণালীৰে মন্থৰ গতিত আগুৱাই যায়। এতিয়া দিনৰ ভাগত সমপৰিমাণৰ সৌৰ আতপনৰ ফলত উপকূল অঞ্চলৰ ভূমিভাগ সমুদ্র পৃষ্ঠতকৈ অধিক উত্তপ্ত হয়। গতিকে স্থলপৃষ্ঠত অৱস্থান কৰা বায়ু গৰম আৰু পাতল হৈ ঊর্ধ্বগামী হোৱাৰ ফলত স্থানীয়ভাৱে একোটা নিম্নচাপ কোষিকা (Low pressure cell) গঠন হয়।

২। স্থানীয় বতাহ কাক বোলে?

উত্তৰঃ নিচেই কম সময়ৰ ব্যৱধানত (সচৰাচৰ ২৪ ঘণ্টাৰ ভিতৰত) স্থানীয় আৰু ক্ষুদ্রাঞ্চলিক (micro regional) পৰিসৰত ঘটা ভূ-পৃষ্ঠৰ উত্তপন আৰু শীতলনৰ ফলস্বৰূপে কিছুমান বতাহৰ সোঁত সৃষ্টি হয়। অতিশয় সীমিত ভৌগোলিক ক্ষেত্ৰৰ ভিতৰতে উৎপত্তি আৰু বিচৰণ ঘটা এনেবোৰ বতাহক স্থানীয় বতাহ বোলে।

৩। ক্রান্তীয় চক্রবাতৰ উৎপত্তি আৰু তীব্রতা বৃদ্ধিৰ প্ৰধান কাৰকসমূহ কেইটা আৰু কি কি?

উত্তৰঃ ক্রান্তীয় চক্রবাতৰ উৎপত্তি আৰু তীব্রতা বৃদ্ধিৰ প্ৰধান কাৰকসমূহ পাঁচটা।

সেই কাৰকসমূহ হ’ল–

(i) ২৭°চেলচিয়াতকৈ অধিক উষ্ণতাৰ বিস্তীর্ণ সমুদ্র পৃষ্ঠ।

(ii) কৰিয়লিৰ বলৰ দক্ষতা বৃদ্ধি।

(iii) বতাহৰ সমমানবিশিষ্ট উত্থান।

(iv) উৎপত্তিস্থলৰ সামগ্রিক নিম্নচাপ অৱস্থা।

(v) উচ্চস্তৰীয় বতাহৰ অপসাৰী গতি।

৪। বজ্রপাত কি?

উত্তৰঃ আকাশত শক্তিশালী ঢেৰেকনিৰ পৰা পৃথিৱী অভিমুখে পতন ঘটা বৈদ্যুতিক আধানৰ আঘাতক বজ্রপাত (Thunderstroke) বোলে।

৫। হেডলিৰ চক্র কি?

উত্তৰঃ নিৰক্ষৰেখাৰ পৰা ৩০° অক্ষাংশৰ ভিতৰত গঠিত বায়ু সঞ্চালনৰ চক্রক হেডলিৰ চক্র বোলে।

৬। আয়ন বায়ু কাক বোলে?

উত্তৰঃ হেডলিৰ চক্রৰ অংশ হিচাপে ৩০° অক্ষাংশৰ পৰা নিৰক্ষৰেখালৈ অহা স্থায়ী বতাহক আয়ন বায়ু বোলে।

৭। ENSO শব্দটোৰ পূৰ্ণ ৰূপ লিখা?

উত্তৰঃ ENSO ৰ পূৰ্ণ ৰূপ হ’ল- El-Nino Southern Oscillation.

৮। অৱৰোহী বতাহ বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰঃ হিমাবৃত মালভূমিৰ পৰা উষ্ণ অৱস্থানৰ উপত্যকা অভিমুখে প্রৱাহিত বতাহক অৱৰোহী বতাহ বোলে।

৯। ৰাতিৰ ভাগত পৰ্বতৰ উচ্চ অৱস্থানৰ অধিক শীতল পৰিৱেশত সৃষ্টি হোৱা উচ্চ চাপৰ পৰা গিৰিপদী অৱস্থানৰ নিম্নচাপ অভিমুখে প্রবাহিত বতাহৰ নাম কি?

উত্তৰঃ ৰাতিৰ ভাগত পৰ্বতৰ উচ্চ অৱস্থানৰ অধিক শীতল পৰিৱেশত সৃষ্টি হোৱা উচ্চ চাপৰ পৰা গিৰিপদী অৱস্থানৰ নিম্নচাপ অভিমুখে প্রবাহিত বতাহৰ নাম হ’ল- পার্বত্য পৱন।

১০। ঘূর্ণীবতাহ ক’ত সৃষ্টি হয়?

উত্তৰঃ ঘূর্ণীবতাহ নিম্নচাপৰ কেন্দ্ৰত সৃষ্টি হয়।

দীঘলীয়া প্ৰশ্ন উত্তৰ:

১। চাপনতি, ঘর্ষণবল আৰু কৰিয়লিৰ বলৰ বতাহৰ ওপৰত প্ৰভাৱ বৰ্ণনা কৰা।

উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ ওপৰত বায়ু চলাচলত (Wind Circulation) তিনিধৰণৰ বল মূলতঃ কৰ্মৰত থাকে— চাপনতি বল, ঘর্ষণ বল আৰু কৰিয়লিৰ বল। এই তিনিটা বলৰ যুগ্ম প্ৰভাৱে বতাহৰ দিশ আৰু গতি নিৰ্ধাৰিত হয়।

(i) চাপনতি বল: চাপনতি মানে হৈছে নিৰ্দিষ্ট দুটা স্থলাভাগৰ মাজত বায়ুচাপৰ পাৰ্থক্য। অধিক চাপনতি মানে অধিক বায়ু সঞ্চালন। উচ্চচাপ অঞ্চলৰ পৰা নিম্নচাপ অঞ্চললৈ বায়ু চলে। চাপনতিৰ মান যত অধিক, বতাহৰ গতি তত বেছি হয়। সেয়েহে বতাহৰ মূল উৎস চাপনতি।

(ii) ঘর্ষণ বল: ভূ-পৃষ্ঠৰ লগত বায়ুৰ সংঘৰ্ষত সৃষ্টি হোৱা ঘর্ষণই বায়ুৰ গতি হ্ৰাস কৰে। ভূমিৰ বন্ধুৰতা (mountains, forests) য’ত বেছি ঘর্ষণ বেছি হয়। সমুদ্ৰৰ ওপৰত মসৃণ পৃষ্ঠ থাকিলে ঘর্ষণ কম থাকে, আৰু বতাহ অধিক বেগেৰে চলে। সাধাৰণতে, ঘর্ষণ বল ১-৩ কি.মি. উচ্চতালৈ কাৰ্য কৰে।

(iii) কৰিয়লিৰ বল: পৃথিৱীৰ আহ্নিক গতিৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা এই বল বায়ুৰ গতিৰ ওপৰত অপৱৰ্তন কৰে। উত্তৰ গোলাৰ্ধত বায়ু সোঁফালে, আৰু দক্ষিণ গোলাৰ্ধত বাওঁফালে ঘূৰে। নিৰক্ষৰেখাত এই বল শূন্য হয়। এই বলৰ বাবে বতাহ সিধাসিধি নহয়, বেকা পথত চলে।

২। বায়ুচাপ আৰু বতাহৰ মাজত থকা সম্পর্ক ব্যাখ্যা কৰা।

উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলত বায়ুচাপ মানে হৈছে বায়ুৰ সেই হেঁচাটো, যি পৃথিৱীৰ ওপৰিভাগত থাকে। এই বায়ুচাপ সকলো ঠাইত একে নহয়; বিভিন্ন স্থানত ইয়াৰ পৰিমাণ কম বা বেছি হ’ব পাৰে। বায়ুচাপৰ এই ভিন্নতা মূলতে সূৰ্যৰ উত্তাপন শক্তি, ভূমিৰ প্রকৃতি, উচ্চতা আৰু প্ৰদেশৰ তাপমাত্রাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। যেতিয়া পৃথিৱীৰ দুটা অঞ্চলত বায়ুচাপ সমান নহয়, অৰ্থাৎ, এটা স্থানত উচ্চচাপ আৰু আন এটা স্থানত নিম্নচাপ থাকে, তেতিয়া বায়ু স্বাভাৱিকভাৱে উচ্চচাপৰ স্থানৰ পৰা নিম্নচাপৰ স্থানলৈ যাবলৈ চেষ্টা কৰে। এই বায়ুৰ অনুভূমিক সঞ্চালনকেই “বতাহ” বুলি কোৱা হয়।

অর্থাৎ, বায়ুচাপৰ পাৰ্থক্যৰ ফলস্বৰূপেই বতাহৰ জন্ম হয়। যিমান বেছি বায়ুচাপৰ পাৰ্থক্য বা “চাপনতি” থাকে, বতাহৰ বেগো সিমান বেছি হয়। কিন্তু বায়ুৰ এই গতি কেৱল চাপনতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰে; ইয়াত কৰিয়লিৰ বল (Coriolis force) যি পৃথিৱীৰ ঘুৰণজনিত বল আৰু ঘর্ষণ বল (frictional force)-ৰো গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা থাকে। উত্তৰ গোলাৰ্ধত ডাঙৰ বেগৰ সৈতে ডাছেৰে আৰু দক্ষিণ গোলাৰ্ধত বাওঁফালে বেকাষি গৈ সৰে। আনহাতে, মাটি, বনাঞ্চল, পাহাৰ আদি ভূ-ভাগৰ ঘর্ষণ বল বতাহৰ দিশ আৰু বেগক প্ৰভাৱিত কৰে।