NCERT Class 7 Sanskrit Chapter 8 हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः

NCERT Class 7 Sanskrit Chapter 8 हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः Solutions to each chapter is provided in the list so that you can easily browse through different chapters NCERT Class 7 Sanskrit Chapter 8 हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः Question Answer and select need one. NCERT Class 7 Sanskrit Chapter 8 हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः Solutions Download PDF. NCERT Class 7 Solutions for Sanskrit.

NCERT Class 7 Sanskrit Chapter 8 हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः

Also, you can read the NCERT book online in these sections Solutions by Expert Teachers as per Central Board of Secondary Education (CBSE) Book guidelines. NCERT Class 7 Sanskrit Textual Solutions are part of All Subject Solutions. Here we have given NCERT Class 7 Sanskrit Notes. CBSE Class 7 Sanskrit Textbook Solutions for All Chapters, You can practice these here.

हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः

Chapter: 8

दिपकम्

वयम् अभ्यासं कुर्म

1. अधोलिखितानि वाक्यानि पठित्वा ‘आम्’ अथवा ‘न’ इति वदन्तु लिखन्तु च-

(क) किं वयं पृथिव्याः पुत्राः पुत्र्यः च स्मः?

उत्तर: ‘आम्’ वयं पृथिव्याः पुत्राः पुत्र्यः च स्मः।

(ख) किं रत्नम् अन्विष्यति?

उत्तर: ‘न’ रत्नम् अन्विष्यति।

(ग) किं शीलं श्रेष्ठम् आभूषणम् अस्ति?

उत्तर: ‘आम्’ शील श्रेष्ठम् आभूषणम् अस्ति।

(घ) किं शरीरम् आद्यं धर्मसाधनम्?

उत्तर: ‘आम्’ शरीरम् आद्यं धर्मसाधनम्।

(ङ) किं गुणानां सर्वदा एवं आदर भवति?

उत्तर: ‘आम्’ गुणाना सर्वदा एवं आदर भवति।

(च) किं क्रियाशील: एवं विद्वान् भवति?

उत्तर: ‘आम्’ क्रियाशील: एवं विद्वान् भवति।

(छ) किम् अस्माभिः केवलं मनोरञ्जकानि वाक्यानि वक्तव्यानि?

उत्तर: ‘न’ अस्माभिः केवल मनोरञ्जकानि वाक्यानि वक्तव्यानि।

(ज) यः सदा सुखम् इच्छति किं सः विद्यां प्राप्नोति?

उत्तर: ‘न’ यः सदा सुखम् इच्छति किं सः विद्यां प्राप्नोति।

2. पाठस्य आधारेण अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखन्तु-

(क) आद्यं धर्मसाधनं किम्?

उत्तर: शरीरम् आद्यंम् खलु धर्मसाधनम्।

(ख) कीदृशं वचः मा ब्रूहि?

उत्तर: हितम् वचः मा ब्रूहि।

(ग) श्रेष्ठम् आभूषणं किम अस्ति?

उत्तर: मनुष्यस्य आचरणम् एव श्रेष्ठम् आभूषणम् अस्ति।

(घ) सर्वेषां मनुष्याणां माता का अस्ति?

उत्तर: भूमिः अस्माकं सर्वेषां माता अस्ति।

(ङ) रत्नानाम् अन्वेषण के कुर्वन्ति?

उत्तर: रत्नानाम् अन्वेषण ग्राहकस्य कुर्वन्ति।

3. पाठस्य आधारेण अधोलिखितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येन लिखन्तु-

(क) कः विद्वान् अस्ति?

उत्तर: अर्जितस्य ज्ञानस्य जीवने आचरणेन, व्यवहारे च प्रयोगेण हि मनुष्यः वास्तविकः विद्वान् भवति न तु केवलम् अध्ययनेन।

(ख) गुणिषु पूजास्थानं किम्?

उत्तर: गुणिषु गुणाः एव पूजास्थानं भवन्ति।

(ग) कः विद्यां न प्राप्नोति?

उत्तर: यः सदा सुखम् इच्छति,परिश्रमं न करोति, अलसः अस्ति,  सः विद्यां न प्राप्नोति।

(घ) मनुष्यः विद्याम् अर्थ च कथं साधयेत्?

उत्तर: मनुष्यः क्षणशः कणशश्च विद्याम् अर्थं च साधयेत्।

(ङ) कीदृशं वचनं दुर्लभम्?

उत्तर: हितं मनोहारि च वचनं दुर्लभं भवति।

4. रेखा‌ङ्कितपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु-

(क) शीलं परं भूषणम्।

उत्तर: किम् परं भूषणम् अस्ति?

(ख) मनुष्यः पृथिव्याः सन्तानः अस्ति।

उत्तर: मनुष्यः कस्य सन्तानः अस्ति?

(ग) गुणिषु लिङ्गं वयः च न महत्त्वपूर्णम्।

उत्तर: कस्मिन लिङ्गं वयः च न महत्त्वपूर्णं भवति?

(घ) हितकारक मनोहारि च वचः दुर्लभं भवति।

उत्तर: हितकारक मनोहारि च कया दुर्लभं भवति?

5. पाठस्य आधारेण उदाहरणानुसारं समुचितं मेलनं कुर्वन्तु-

(क) क्षणशः कणशः साधयेत	शरीरम्
(ख) सर्वश्रेष्ठम् आभूषणम्	गुणाः
(ग) रत्नं न अन्विष्यति, तत्	दुर्लभम्
(घ) आद्यं धर्मसाधनम्	शीलम्
(ङ) हितकारकं मनोहारि च वचः	विद्याम् अर्थं च
(च) पूजास्थानम्	मृग्यते

  उत्तर:

(क) क्षणशः कणशः साधयेत	विद्याम् अर्थं च
(ख) सर्वश्रेष्ठम् आभूषणम्	गुणाः
(ग) रत्नं न अन्विष्यति, तत्	मृग्यते
(घ) आद्यं धर्मसाधनम्	शरीरम्
(ङ) हितकारकं मनोहारि च वचः	दुर्लभम्
(च) पूजास्थानम्	शीलम्

6. पाठात् अधोलिखितानां पदानां समानार्थकपदानि चित्वा लिखन्तु-

(क) सुतः ________।

उत्तर: सुतः – पुत्रः।

(ख) प्रथमम् _______।

उत्तर: प्रथमम् – आद्यम्।

(ग) धनम् _________।

उत्तर: धनम् – अर्थः।

(घ) अवस्था ________।

उत्तर: अवस्था – वयः ।

(ङ) वचनम् ________।

उत्तर: वचनम् – वचः।

(च) आचरणम् _______।

उत्तर: आचरणम् – शीलम्।

7. उदाहरणानुसारम् अधोलिखितेषु वाक्येषु रेखा‌ङ्कितपदानां विभक्तिं निर्दिशन्तु-

(क) माता भूमिः पुत्रोऽहं पृथिव्याः।

उत्तर: षष्ठी विभक्तिः।

(ख) गुणाः पूजास्थानं गुणिषु न च लिङ्ग न च वयः।

उत्तर: सप्तमी विभक्तिः।

(ग) शीलं परं भूषणम्।

उत्तर: प्रथमा विभक्तिः।

(घ) क्षणश: कणशश्चैव विद्याम् अर्थ च साधयेत्।

उत्तर: द्वितीया विभक्तिः।

(ङ) सुखार्थिन: कुतो विद्या कुतो विद्यार्थिनः सुखम्।

उत्तर: प्रथमा विभक्तिः, द्वितीया विभक्तिः‌।

(च) हितं मनोहारि च दुर्लभं वच:।

उत्तर: प्रथमा विभक्तिः।

8. यत्र अग्रे स्वरः अस्ति तत्र अनुस्वारस्य स्थाने ‘म्’ लिखित्वा वाक्यानि पुनः लिखन्तु-

(क) न रत्नं अन्विष्यति।

उत्तर: न रत्नम् अन्विष्यति।

(ख) शरीरं आद्यं खलु धर्मसाधनम्।

उत्तर: शरीरम् आद्यम् खलु धर्मसाधनम्।

(ग) वयं अद्यतनं पाठं पठामः।

उत्तर: वयम् अद्यतन् पाठ् पठामः।

(घ) त्वं अस्माकं गृहं आगच्छ।

उत्तर: त्वं अस्माक् गृह् आगच्छ।

(ङ) अहं एक प्रश्नं प्रष्टुं इच्छामि।

उत्तर: अहम एक प्रश्न् प्रष्टु् इच्छामि।

(च) गुण अर्जयितुं अधिकं प्रयत्नं करोतु।

उत्तर: गुण अर्जयितु् अधिक् प्रयत्न् करोतु।