SEBA Class 10 Social Science Notes Chapter 1 বংগ বিভাজন (১৯০৫–১৯১১) আৰু স্বদেশী আন্দোলন Assamese Medium As Per New Syllabus to each chapter is provided in the list so that you can easily browse through different chapters SEBA Class 10 Social Science Notes Chapter 1 বংগ বিভাজন (১৯০৫–১৯১১) আৰু স্বদেশী আন্দোলন and select need one. SEBA Class 10 Social Science Important Notes in Assamese Download PDF.
SEBA Class 10 Social Science Notes Chapter 1 বংগ বিভাজন (১৯০৫–১৯১১) আৰু স্বদেশী আন্দোলন
Also, you can read the NCERT book online in these sections Solutions by Expert Teachers as per Central Board of Secondary Education (CBSE) Book guidelines. SEBA Class 10 Social Science Study Notes in Assamese are part of All Subject Solutions. Here we have given SEBA Class 10 Social Science Study Material Assamese Medium for All Chapters, You can practice these here.
বংগ বিভাজন (১৯০৫–১৯১১) আৰু স্বদেশী আন্দোলন
Chapter: 1
| IMPORTANT NOTES |
বংগ ভংগৰ পটভূমি (Background of Partition of Bengal)
বংগ বিভাজন ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ ইতিহাসৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা। সেই সময়ত বংগ প্ৰদেশৰ আয়তন আৰু জনসংখ্যা যথেষ্ট বেছি আছিল। ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ অজুহাত দেখুৱাই বংগ বিভাজনৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল।
- লৰ্ড কাৰ্জন ১৮৯৯ চনত ভাৰতৰ ভাইচৰয় হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।
- সেই সময়ত বংগ প্ৰদেশৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৭ কোটি ৮০ লাখ আছিল।
- ইমান বৃহৎ প্ৰদেশ এখন এজন লেফটেনেণ্ট গৱৰ্ণৰৰ দ্বাৰা পৰিচালনা কৰাটো কঠিন বুলি চৰকাৰে যুক্তি দিছিল।
- ব্ৰিটিছ চৰকাৰে বংগৰ ৰাজনৈতিক আৰু প্ৰশাসনিক সীমা পুনৰ নিৰ্ধাৰণৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল।
- কিন্তু এই পৰিকল্পনাৰ আঁৰত বংগৰ জাতীয়তাবাদী শক্তিক দুৰ্বল কৰা আৰু হিন্দু-মুছলমানৰ মাজত বিভেদ সৃষ্টি কৰাৰ উদ্দেশ্যও আছিল।
বংগ বিভাজনৰ কাৰণ (Causes of Partition of Bengal)
ব্ৰিটিছ চৰকাৰে বংগ বিভাজনৰ বাবে কেইবাটাও কাৰণ দাঙি ধৰিছিল।
প্ৰশাসনিক কাৰণ
বংগ প্ৰদেশৰ আয়তন আৰু জনসংখ্যা বৃহৎ হোৱা বাবে প্ৰশাসন পৰিচালনা কৰাত অসুবিধা হৈছিল। সেয়েহে চৰকাৰে প্ৰদেশখন বিভাজনৰ প্ৰয়োজনীয়তা প্ৰকাশ কৰিছিল।
ৰাজনৈতিক কাৰণ
বংগ সেই সময়ত ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদী আন্দোলনৰ এক শক্তিশালী কেন্দ্ৰ আছিল। বংগৰ শিক্ষিত মধ্যবিত্ত শ্ৰেণী আৰু জাতীয়তাবাদী নেতাসকলে ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে জনমত গঠন কৰিছিল। সেয়েহে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে এই শক্তি দুৰ্বল কৰিব বিচাৰিছিল।
সাম্প্ৰদায়িক বিভেদ সৃষ্টি
ব্ৰিটিছ চৰকাৰে হিন্দু আৰু মুছলমানৰ মাজত বিভেদ সৃষ্টি কৰি জাতীয় ঐক্য দুৰ্বল কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বংগ বিভাজনৰ ফলত এই বিভেদ অধিক স্পষ্ট হৈ পৰিছিল।
বংগ বিভাজনৰ প্ৰক্ৰিয়া (Process of Partition of Bengal)
- ১৯০৩ চনত বংগ প্ৰদেশৰ সীমা পুনৰ নিৰ্ধাৰণৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।
- ১৯০৩ চনৰ ২৮ মাৰ্চত এণ্ড্ৰু ফ্ৰেজাৰে বংগ বিভাজনৰ এখন আঁচনি প্ৰস্তুত কৰিছিল।
- ১৯০৩ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰত বংগ বিভাজনৰ প্ৰস্তাৱ উত্থাপন কৰা হৈছিল।
- ১৯০৫ চনৰ ২ ফেব্ৰুৱাৰীত লৰ্ড কাৰ্জনে প্ৰস্তাৱটো অনুমোদনৰ বাবে প্ৰেৰণ কৰিছিল।
- ১৯০৫ চনৰ ১৯ জুলাইত ভাৰত চৰকাৰে বংগ বিভাজনৰ পৰিকল্পনা প্ৰকাশ কৰিছিল।
- ১৯০৫ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত চৰকাৰে বিভাজনৰ আঁচনি আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা কৰিছিল।
- ১৯০৫ চনৰ ১৬ অক্টোবৰ তাৰিখে বংগ বিভাজন কাৰ্যকৰী কৰা হৈছিল।
বংগ বিভাজনৰ ফলত গঠিত প্ৰদেশ
বংগ বিভাজনৰ ফলত দুটা প্ৰশাসনিক অঞ্চল সৃষ্টি কৰা হৈছিল।
১। পূব বংগ আৰু অসম: ঢাকাক ৰাজধানী হিচাপে লৈ এই নতুন প্ৰদেশ গঠন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ শাসনৰ দায়িত্ব এজন লেফটেনেণ্ট গৱৰ্ণৰৰ হাতত দিয়া হৈছিল।
২। বংগ প্ৰদেশ: পশ্চিম বংগ, বিহাৰ, উৰিষ্যা আৰু ছোটনাগপুৰ অঞ্চলক লৈ বংগ প্ৰদেশ গঠন কৰা হৈছিল। কলকাতা ইয়াৰ ৰাজধানী আছিল।
বংগ বিভাজনবিৰোধী আন্দোলন (Anti-Partition Movement)
বংগ বিভাজনৰ পৰিকল্পনাই বংগৰ জনসাধাৰণৰ মাজত তীব্ৰ অসন্তুষ্টিৰ সৃষ্টি কৰিছিল। বিভাজনৰ বিৰুদ্ধে বিভিন্ন ঠাইত সভা-সমিতি আৰু প্ৰতিবাদী কাৰ্যসূচী গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।
প্ৰতিবাদী সভা আৰু কাৰ্যসূচী
- ১৯০৫ চনৰ ১৪ জুলাইত খোলনাত প্ৰথমখন প্ৰতিবাদী সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল।
- ১৬ আৰু ১৭ জুলাইত কিশোৰগঞ্জ আৰু পাবনাত প্ৰতিবাদী সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল।
- ২০ জুলাইত দিনাজপুৰত এখন বৃহৎ প্ৰতিবাদী সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল।
- ২৩ ছেপ্টেম্বৰত উত্তৰ কলকাতাৰ ৰাজাবজাৰত বংগ বিভাজনৰ বিৰুদ্ধে এখন বৃহৎ সভা অনুষ্ঠিত হৈছিল।
- ১৬ অক্টোবৰ, ১৯০৫ তাৰিখে বংগ বিভাজন কাৰ্যকৰী হোৱাৰ দিনা সমগ্ৰ বংগত প্ৰতিবাদ আৰু শোক পালন কৰা হৈছিল।
১৬ অক্টোবৰ, ১৯০৫ তাৰিখৰ প্ৰতিবাদ
এই দিনটো বংগবাসীয়ে জাতীয় শোক দিৱস হিচাপে পালন কৰিছিল।
- মানুহে ঘৰত ৰন্ধা-বঢ়া বন্ধ ৰাখিছিল।
- দোকান-পোহাৰ আৰু ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান বন্ধ ৰখা হৈছিল।
- ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ আহ্বানত হিন্দু-মুছলমানৰ মাজত ঐক্যৰ প্ৰতীক হিচাপে ৰাখীবন্ধন পালন কৰা হৈছিল।
- মানুহে সমদল উলিয়াই বংগ বিভাজনৰ প্ৰতিবাদ কৰিছিল।
- বিদেশী সামগ্ৰী বৰ্জনৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।
স্বদেশী আন্দোলনৰ প্ৰধান নেতা (Important Leaders of Swadeshi Movement)
স্বদেশী আন্দোলনক শক্তিশালী কৰি তুলিবলৈ বহুতো জাতীয়তাবাদী নেতাই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল।
সুৰেন্দ্ৰনাথ বন্দ্যোপাধ্যায়
তেওঁ বংগ বিভাজনবিৰোধী আন্দোলনৰ অন্যতম প্ৰধান নেতা আছিল। তেওঁ সভা-সমিতি আৰু বক্তৃতাৰ জৰিয়তে জনসাধাৰণক আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল।
বিপিন চন্দ্ৰ পাল
তেওঁ স্বদেশী আন্দোলনৰ অন্যতম প্ৰধান নেতা আছিল। বিদেশী সামগ্ৰী বৰ্জন আৰু স্বদেশী সামগ্ৰীৰ ব্যৱহাৰৰ প্ৰচাৰত তেওঁ বিশেষ ভূমিকা পালন কৰিছিল।
অৰবিন্দ ঘোষ
তেওঁ ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে পূৰ্ণ অসহযোগিতা আৰু স্বদেশী নীতিৰ সমৰ্থন কৰিছিল। তেওঁৰ চিন্তাধাৰাই আন্দোলনকাৰীসকলক অধিক সক্ৰিয় কৰি তুলিছিল।
ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ
তেওঁ বংগবাসীৰ মাজত ঐক্য আৰু ভাতৃত্ববোধ গঢ়ি তুলিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। ১৬ অক্টোবৰ, ১৯০৫ তাৰিখে তেওঁ ৰাখীবন্ধন কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে হিন্দু-মুছলমানৰ ঐক্যৰ বাৰ্তা প্ৰচাৰ কৰিছিল।
বাল গংগাধৰ তিলক
তেওঁ স্বদেশী আন্দোলনক বংগৰ বাহিৰলৈও বিস্তাৰ কৰাত সহায় কৰিছিল। তেওঁৰ নেতৃত্বত মহাৰাষ্ট্ৰতো স্বদেশী আন্দোলনৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি পাইছিল।
লালা লাজপত ৰায়
তেওঁ পঞ্জাবত স্বদেশী আন্দোলনৰ প্ৰসাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।
স্বদেশী আন্দোলনৰ প্ৰসাৰ (Spread of Swadeshi Movement)
স্বদেশী আন্দোলনৰ কেন্দ্ৰবিন্দু বংগদেশ আছিল যদিও ইয়াৰ প্ৰভাৱ সমগ্ৰ ভাৰততে বিয়পি পৰিছিল।
- মহাৰাষ্ট্ৰত বাল গংগাধৰ তিলকে আন্দোলনক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল।
- পঞ্জাবত লালা লাজপত ৰায়ে আন্দোলনৰ প্ৰসাৰত সহায় কৰিছিল।
- উত্তৰ ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলতো বিদেশী সামগ্ৰী বৰ্জনৰ কাৰ্যসূচী গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।
- দক্ষিণ ভাৰততো স্বদেশী আন্দোলনৰ প্ৰতি জনসাধাৰণৰ সমৰ্থন বৃদ্ধি পাইছিল।
- এই আন্দোলনে ভাৰতীয়সকলৰ মাজত জাতীয় ঐক্য আৰু দেশপ্ৰেমৰ ভাব বৃদ্ধি কৰিছিল।
স্বদেশী আন্দোলনৰ মূল আদৰ্শ (Main Ideals of Swadeshi Movement)
১। দেশীয় সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰি দেশৰ অৰ্থনীতি শক্তিশালী কৰা।
২। বিদেশী সামগ্ৰী বৰ্জন কৰি ব্ৰিটিছ অৰ্থনৈতিক স্বাৰ্থত আঘাত কৰা।
৩। দেশীয় শিল্প আৰু উদ্যোগৰ বিকাশ সাধন কৰা।
৪। জাতীয় শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ প্ৰসাৰ কৰা।
৫। ভাৰতীয়সকলৰ মাজত আত্মনিৰ্ভৰশীলতা আৰু জাতীয় চেতনা বৃদ্ধি কৰা।
৬। ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে ঐক্যবদ্ধ জনমত গঠন কৰা।
Subject Ka Complete Video Solution Dekhein
Step-by-step easy concept explanation aur full questions Answer ke liye watch karein ya app download karein:


