SEBA Class 10 Science Notes Chapter 12 বিদ্যুৎ Assamese Medium As Per New Syllabus to each chapter is provided in the list so that you can easily browse through different chapters SEBA Class 10 Science Notes Chapter 12 বিদ্যুৎ and select need one. SEBA Class 10 General Science Important Notes in Assamese Download PDF.
SEBA Class 10 Science Notes Chapter 12 বিদ্যুৎ
Also, you can read the SEBA book online in these sections Solutions by Expert Teachers as per Central Board of Secondary Education (CBSE) Book guidelines. SEBA Class 10 Science Study Notes in Assamese are part of All Subject Solutions. Here we have given SEBA Class 10 Science Study Material Assamese Medium for All Chapters, You can practice these here.
বিদ্যুৎ
Chapter: 12
| IMPORTANT NOTES |
১. বৈদ্যুতিক প্ৰবাহ আৰু বৰ্তনী (Electric Current and Circuit)
বৈদ্যুতিক প্ৰবাহ (Electric Current): কোনো পৰিবাহীৰ মাজেৰে একক সময়ত প্ৰবাহিত হোৱা আধানৰ পৰিমাণক বৈদ্যুতিক প্ৰবাহ বোলে।
বৈদ্যুতিক প্ৰবাহৰ সূত্ৰ—
I = Q/t
ইয়াত,
- I = বৈদ্যুতিক প্ৰবাহ
- Q = বৈদ্যুতিক আধান
- t = সময়
SI একক: এম্পিয়াৰ (Ampere), প্ৰতীক A।
1 এম্পিয়াৰ = 1 কুলম্ব/ছেকেণ্ড
বৈদ্যুতিক বৰ্তনী (Electric Circuit): বৈদ্যুতিক প্ৰবাহ চলাচল কৰিব পৰা সম্পূৰ্ণ বন্ধ পথক বৈদ্যুতিক বৰ্তনী বোলে।
এমিটাৰ (Ammeter): বৈদ্যুতিক প্ৰবাহ জুখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা সঁজুলি। ইয়াক বৰ্তনীৰ লগত শ্ৰেণীবদ্ধভাৱে সংযোগ কৰা হয়।
ভল্টমিটাৰ (Voltmeter): বিভৱ পাৰ্থক্য জুখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা সঁজুলি। ইয়াক বৰ্তনীৰ লগত সমান্তৰালভাৱে সংযোগ কৰা হয়।
২. বিভৱ পাৰ্থক্য (Electric Potential Difference)
এটা একক ধনাত্মক আধানক বৰ্তনীৰ এটা বিন্দুৰ পৰা আন এটা বিন্দুলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ কৰা কাৰ্যক বিভৱ পাৰ্থক্য বোলে।
বিভৱ পাৰ্থক্যৰ সূত্ৰ—
V = W/Q
ইয়াত,
- V = বিভৱ পাৰ্থক্য
- W = কৰা কাৰ্য
- Q = বৈদ্যুতিক আধান
SI একক: ভল্ট (Volt), প্ৰতীক V।
1 ভল্ট = 1 জুল/কুলম্ব
৩. বৰ্তনীৰ চিত্ৰ (Circuit Diagram)
বৈদ্যুতিক বৰ্তনীৰ বিভিন্ন উপাদানক নিৰ্দিষ্ট প্ৰতীকৰ সহায়ত দেখুওৱা চিত্ৰক বৰ্তনীৰ চিত্ৰ বোলে।

৪. অ’মৰ সূত্ৰ (Ohm’s Law)
উষ্ণতা আৰু অন্যান্য ভৌতিক অৱস্থা অপৰিৱৰ্তিত থাকিলে কোনো পৰিবাহীৰ মাজেৰে প্ৰবাহিত হোৱা প্ৰবাহ তাৰ দুই মূৰৰ বিভৱ পাৰ্থক্যৰ সমানুপাতিক।
অ’মৰ সূত্ৰ অনুসৰি—
V ∝ I
অথবা,
V = IR
ইয়াত,
- V = বিভৱ পাৰ্থক্য
- I = বৈদ্যুতিক প্ৰবাহ
- R = ৰোধ
ৰোধৰ SI একক: ওম (Ohm), প্ৰতীক Ω।
R = V/I
৫. ৰোধ আৰু ৰোধকতাৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলোৱা কাৰকসমূহ
কোনো পৰিবাহীৰ ৰোধ তলত দিয়া কাৰকসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে—
(i) পৰিবাহীৰ দৈৰ্ঘ্য: দৈৰ্ঘ্য বাঢ়িলে ৰোধ বাঢ়ে।
(ii) পৰিবাহীৰ প্ৰস্থচ্ছেদৰ কালি: কালি বাঢ়িলে ৰোধ কমে।
(iii) পৰিবাহীৰ পদাৰ্থৰ প্ৰকৃতি।
(iv) পৰিবাহীৰ উষ্ণতা।
ৰোধৰ সূত্ৰ—
R = ρl/A
ইয়াত,
- R = ৰোধ
- ρ = ৰোধকতা
- l = পৰিবাহীৰ দৈৰ্ঘ্য
- A = প্ৰস্থচ্ছেদৰ কালি
ৰোধকতা (Resistivity): কোনো পদাৰ্থৰ ৰোধ সৃষ্টি কৰাৰ ধৰ্মক ৰোধকতা বোলে।
ৰোধকতাৰ SI একক — ওম মিটাৰ (Ω m)।
৬. ৰোধকৰ শ্ৰেণীবদ্ধ সংযোগ (Resistors in Series)
যেতিয়া কেইবাটাও ৰোধক এটাৰ পিছত এটাকৈ একেটা পথত সংযোগ কৰা হয়, তেতিয়া তাক শ্ৰেণীবদ্ধ সংযোগ বোলে।
শ্ৰেণীবদ্ধ সংযোগৰ বৈশিষ্ট্য—
- প্ৰতিটো ৰোধকৰ মাজেৰে একে পৰিমাণৰ প্ৰবাহ যায়।
- মুঠ বিভৱ পাৰ্থক্য প্ৰতিটো ৰোধকৰ বিভৱ পাৰ্থক্যৰ যোগফলৰ সমান।
V = V₁ + V₂ + V₃
সমতুল্য ৰোধৰ সূত্ৰ—
R = R₁ + R₂ + R₃
অৰ্থাৎ, শ্ৰেণীবদ্ধ সংযোগত মুঠ ৰোধ বৃদ্ধি পায়।
৭. ৰোধকৰ সমান্তৰাল সংযোগ (Resistors in Parallel)
যেতিয়া কেইবাটাও ৰোধকৰ দুয়োটা মূৰ একে দুটা বিন্দুৰ সৈতে সংযোগ কৰা হয়, তেতিয়া তাক সমান্তৰাল সংযোগ বোলে।
সমান্তৰাল সংযোগৰ বৈশিষ্ট্য—
- প্ৰতিটো ৰোধকৰ দুয়ো মূৰৰ বিভৱ পাৰ্থক্য একে থাকে।
- মুঠ প্ৰবাহ প্ৰতিটো শাখাৰ প্ৰবাহৰ যোগফলৰ সমান।
I = I₁ + I₂ + I₃
সমতুল্য ৰোধৰ সূত্ৰ—
1/R = 1/R₁ + 1/R₂ + 1/R₃
সমান্তৰাল সংযোগত সমতুল্য ৰোধ আটাইতকৈ কম ৰোধতকৈও কম হয়।
৮. বিদ্যুৎ প্ৰবাহৰ তাপীয় ক্ৰিয়া (Heating Effect of Electric Current)
যেতিয়া কোনো ৰোধকৰ মাজেৰে বৈদ্যুতিক প্ৰবাহ চালিত হয়, তেতিয়া ৰোধকৰ উষ্ণতা বৃদ্ধি পায়। এই ঘটনাক বিদ্যুৎ প্ৰবাহৰ তাপীয় ক্ৰিয়া বোলে।
জুলৰ তাপীয় সূত্ৰ (Joule’s Law of Heating):
H = VIt
অথবা,
H = I²Rt
অথবা,
H = (V²t)/R
ইয়াত,
- H = উৎপন্ন হোৱা তাপ
- I = বৈদ্যুতিক প্ৰবাহ
- R = ৰোধ
- t = সময়
- V = বিভৱ পাৰ্থক্য
বিদ্যুৎ প্ৰবাহৰ তাপীয় ক্ৰিয়াৰ ব্যৱহাৰ:
- বৈদ্যুতিক ইস্ত্ৰি
- বৈদ্যুতিক হিটাৰ
- বৈদ্যুতিক কেটলি
- বৈদ্যুতিক বাল্ব
- বৈদ্যুতিক ফিউজ
৯. বৈদ্যুতিক ক্ষমতা (Electric Power)
বৈদ্যুতিক শক্তি ব্যৱহাৰ বা ব্যয় হোৱাৰ হাৰক বৈদ্যুতিক ক্ষমতা বোলে।
বৈদ্যুতিক ক্ষমতাৰ সূত্ৰ—
P = VI
অথবা,
P = I²R
অথবা,
P = V²/R
ইয়াত,
- P = বৈদ্যুতিক ক্ষমতা
- V = বিভৱ পাৰ্থক্য
- I = বৈদ্যুতিক প্ৰবাহ
- R = ৰোধ
SI একক: ৱাট (Watt), প্ৰতীক W।
1 ৱাট = 1 জুল/ছেকেণ্ড
কিলোৱাট-ঘণ্টা (kWh): বৈদ্যুতিক শক্তিৰ বাণিজ্যিক একক।
1 kWh = 3.6 × 10⁶ J
১ কিলোৱাট-ঘণ্টাক ১ ইউনিট বিদ্যুৎ বুলিও কোৱা হয়।
Subject Ka Complete Video Solution Dekhein
Step-by-step easy concept explanation aur full questions Answer ke liye watch karein ya app download karein:

