Winter maha offer Class 10 & 12 Bundles @ ₹299 ₹599
Ends in:
03d
14h
35m
40s

SEBA Class 10 Science Notes Chapter 8 জীৱই কেনেকৈ বংশবিস্তাৰ কৰে?

SEBA Class 10 Science Notes Chapter 8 জীৱই কেনেকৈ বংশবিস্তাৰ কৰে? Assamese Medium As Per New Syllabus to each chapter is provided in the list so that you can easily browse through different chapters SEBA Class 10 Science Notes Chapter 8 জীৱই কেনেকৈ বংশবিস্তাৰ কৰে? and select need one. SEBA Class 10 General Science Important Notes in Assamese Download PDF.

SEBA Class 10 Science Notes Chapter 8 জীৱই কেনেকৈ বংশবিস্তাৰ কৰে?

Also, you can read the NCERT book online in these sections Solutions by Expert Teachers as per Central Board of Secondary Education (CBSE) Book guidelines. SEBA Class 10 Science Study Notes in Assamese are part of All Subject Solutions. Here we have given SEBA Class 10 Science Study Material Assamese Medium for All Chapters, You can practice these here.

Chapter: 8

IMPORTANT NOTES

১. প্ৰজনন (Reproduction)

যি জৈৱিক প্ৰক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা জীৱই নিজৰ নিচিনা নতুন জীৱৰ সৃষ্টি কৰে, তাক প্ৰজনন বোলে।

প্ৰজননৰ গুৰুত্ব:

(i) প্ৰজাতিৰ অস্তিত্ব বৰ্তাই ৰাখে।

(ii) জীৱৰ বংশবৃদ্ধিত সহায় কৰে।

(iii) প্ৰজন্মৰ পৰা প্ৰজন্মলৈ বংশগত বৈশিষ্ট্য স্থানান্তৰ কৰে।

(iv) জীৱৰ মাজত বিভিন্নতা (Variation) সৃষ্টি কৰে।

২. DNA প্ৰতিলিপিকৰণ আৰু বিভিন্নতা (DNA Copying and Variation)

DNA হৈছে বংশগত বৈশিষ্ট্য বহন কৰা পদাৰ্থ। প্ৰজননৰ সময়ত DNA-ৰ প্ৰতিলিপি সৃষ্টি হয় আৰু ইয়াৰ জৰিয়তে পিতৃ-মাতৃৰ বৈশিষ্ট্য সন্তানলৈ স্থানান্তৰিত হয়।

বিভিন্নতা (Variation): একে প্ৰজাতিৰ জীৱসমূহৰ মাজত দেখা দিয়া বৈশিষ্ট্যৰ পাৰ্থক্যক বিভিন্নতা বোলে।

বিভিন্নতাৰ গুৰুত্ব:

(i) পৰিৱৰ্তিত পৰিৱেশত জীৱৰ জীয়াই থকাত সহায় কৰে।

(ii) প্ৰজাতিৰ বিৱৰ্তনত সহায় কৰে।

(iii) জীৱৰ অস্তিত্ব বৰ্তাই ৰখাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।

৩. প্ৰজননৰ প্ৰকাৰ (Types of Reproduction)

প্ৰজনন প্ৰধানকৈ দুটা প্ৰকাৰৰ—

(i) অযৌন প্ৰজনন (Asexual Reproduction)

(ii) যৌন প্ৰজনন (Sexual Reproduction)

৪. অযৌন প্ৰজনন (Asexual Reproduction)

যি প্ৰজনন প্ৰক্ৰিয়াত মাত্ৰ এজন জনক জীৱৰ পৰা নতুন জীৱৰ সৃষ্টি হয় আৰু জনন কোষৰ মিলন নহয়, তাক অযৌন প্ৰজনন বোলে।

অযৌন প্ৰজননৰ প্ৰধান প্ৰকাৰসমূহ:

৪.১ দ্বিখণ্ডন বা বিভাজন (Fission)

যি প্ৰক্ৰিয়াত এককোষী জীৱৰ এটা কোষ বিভাজিত হৈ দুটা বা ততোধিক নতুন জীৱৰ সৃষ্টি কৰে, তাক বিভাজন বোলে।

প্ৰকাৰসমূহ:

(ক) দ্বি-বিভাজন (Binary Fission): এটা কোষ বিভাজিত হৈ দুটা নতুন কোষৰ সৃষ্টি কৰে।

উদাহৰণ: এমিবা (Amoeba), লেইছমেনিয়া (Leishmania)।

(খ) বহুবিভাজন (Multiple Fission): এটা কোষ বিভাজিত হৈ একেলগে বহুতো নতুন জীৱৰ সৃষ্টি কৰে।

উদাহৰণ: প্লাজম’ডিয়াম (Plasmodium)।

৪.২ বিভক্তিকৰণ (Fragmentation)

যি প্ৰজনন প্ৰক্ৰিয়াত জীৱৰ দেহটো কেইবাটাও খণ্ডত বিভক্ত হয় আৰু প্ৰতিটো খণ্ডৰ পৰা নতুন জীৱৰ সৃষ্টি হয়, তাক বিভক্তিকৰণ বোলে।

উদাহৰণ: স্পাইৰ’জাইৰা (Spirogyra)।

৪.৩ পুনৰুজ্জীৱন (Regeneration)

যি প্ৰক্ৰিয়াত কোনো জীৱৰ দেহৰ খণ্ডিত অংশৰ পৰা সম্পূৰ্ণ নতুন জীৱৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে, তাক পুনৰুজ্জীৱন বোলে।

উদাহৰণ: হাইড্ৰা (Hydra), প্লেনেৰিয়া (Planaria)।

৪.৪ মুকুলোদ্গম (Budding)

যি প্ৰজনন প্ৰক্ৰিয়াত জনক জীৱৰ দেহত এটা সৰু মুকুলৰ সৃষ্টি হয় আৰু পিছত ই পৃথক হৈ নতুন জীৱৰ সৃষ্টি কৰে, তাক মুকুলোদ্গম বোলে।

উদাহৰণ: হাইড্ৰা (Hydra), ইষ্ট (Yeast)।

৪.৫ অংগজ বিস্তাৰণ (Vegetative Propagation)

উদ্ভিদৰ শিপা, কাণ্ড বা পাতৰ পৰা নতুন উদ্ভিদৰ সৃষ্টি হোৱা প্ৰজনন প্ৰক্ৰিয়াক অংগজ বিস্তাৰণ বোলে।

উদাহৰণ:

১. আলু – কাণ্ডৰ পৰা।

২. ব্ৰায়’ফিলাম (Bryophyllum) – পাতৰ পৰা।

৩. মিঠা আলু – শিপাৰ পৰা।

৪. আদা – কাণ্ডৰ পৰা।

অংগজ বিস্তাৰণৰ সুবিধাসমূহ:

১. কম সময়ৰ ভিতৰতে বহুতো নতুন উদ্ভিদ উৎপন্ন কৰিব পাৰি।

২. নতুন উদ্ভিদবোৰ জনক উদ্ভিদৰ সৈতে একে বৈশিষ্ট্যযুক্ত হয়।

৩. বীজৰ দ্বাৰা বংশবিস্তাৰ নোহোৱা উদ্ভিদৰ ক্ষেত্ৰতো এই পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।

কৃষিক্ষেত্ৰত ব্যৱহৃত পদ্ধতি:

  • কলম কৰা (Grafting)
  • তৰপীয়া কৰা (Layering)

৪.৬ ৰেণুৰ উৎপত্তি (Spore Formation)

যি প্ৰজনন প্ৰক্ৰিয়াত ৰেণু (Spore) উৎপন্ন হয় আৰু উপযুক্ত পৰিৱেশত ৰেণুৰ পৰা নতুন জীৱৰ সৃষ্টি হয়, তাক ৰেণুৰ উৎপত্তি বোলে।

উদাহৰণ: ৰাইজ’পাছ (Rhizopus) বা ব্ৰেড ম’ল্ড।

ৰেণুৰ বৈশিষ্ট্য:

১. ৰেণুৰ বাহিৰৰ আৱৰণ ডাঠ আৰু প্ৰতিৰোধী।

২. ই প্ৰতিকূল পৰিৱেশতো জীয়াই থাকিব পাৰে।

৩. উপযুক্ত পৰিৱেশ পালে ৰেণুৰ অংকুৰণ ঘটে।

৫. যৌন প্ৰজনন (Sexual Reproduction)

যি প্ৰজনন প্ৰক্ৰিয়াত পুংজনন কোষ আৰু স্ত্ৰীজনন কোষৰ মিলনৰ ফলত নতুন জীৱৰ সৃষ্টি হয়, তাক যৌন প্ৰজনন বোলে।

যৌন প্ৰজননৰ গুৰুত্ব:

১. পিতৃ-মাতৃ উভয়ৰে বংশগত বৈশিষ্ট্য সন্তানলৈ স্থানান্তৰিত হয়।

২. নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত বিভিন্নতা সৃষ্টি হয়।

৩. প্ৰজাতিৰ বিৱৰ্তনত সহায় কৰে।

৫.১ ফুলৰ যৌন প্ৰজনন (Sexual Reproduction in Flowering Plants)

ফুল হৈছে সপুষ্পক উদ্ভিদৰ প্ৰজনন অংগ।

ফুলৰ প্ৰধান প্ৰজনন অংগ দুটা:

(ক) পুংকেশৰ (Stamen): ফুলৰ পুংজনন অংগ।

ইয়াৰ দুটা অংশ থাকে—

  • পৰাগধানী (Anther)
  • পুংদণ্ড (Filament)

পৰাগধানীত পৰাগৰেণু উৎপন্ন হয়।

(খ) স্ত্ৰীকেশৰ (Pistil/Carpel): ফুলৰ স্ত্ৰীজনন অংগ।

ইয়াৰ প্ৰধান অংশসমূহ হ’ল—

  • গৰ্ভমুণ্ড (Stigma)
  • গৰ্ভদণ্ড (Style)
  • গৰ্ভাশয় (Ovary)

গৰ্ভাশয়ৰ ভিতৰত ডিম্বক (Ovule) থাকে।

৫.২ পৰাগযোগ (Pollination)

পৰাগধানীৰ পৰা পৰাগৰেণু গৰ্ভমুণ্ডলৈ স্থানান্তৰিত হোৱা প্ৰক্ৰিয়াক পৰাগযোগ বোলে।

পৰাগযোগৰ প্ৰকাৰ:

১. স্ব-পৰাগযোগ (Self Pollination): একেটা ফুল বা একেজোপা উদ্ভিদৰ ফুলৰ পৰাগৰেণু গৰ্ভমুণ্ডলৈ স্থানান্তৰিত হোৱা প্ৰক্ৰিয়া।

২. পৰ-পৰাগযোগ (Cross Pollination): এজোপা উদ্ভিদৰ ফুলৰ পৰাগৰেণু একে প্ৰজাতিৰ আন এজোপা 

উদ্ভিদৰ ফুলৰ গৰ্ভমুণ্ডলৈ স্থানান্তৰিত হোৱা প্ৰক্ৰিয়া।

পৰাগযোগৰ মাধ্যম: বতাহ, পানী আৰু প্ৰাণী।

৫.৩ নিষেচন (Fertilisation)

পুংজনন কোষ আৰু স্ত্ৰীজনন কোষৰ মিলন প্ৰক্ৰিয়াক নিষেচন বোলে। নিষেচনৰ ফলত যোজন কোষ (Zygote) সৃষ্টি হয়।

নিষেচনৰ পিছত হোৱা পৰিৱৰ্তন:

১. যোজন কোষৰ পৰা ভ্ৰূণ (Embryo) সৃষ্টি হয়।

২. ডিম্বক বীজলৈ পৰিৱৰ্তিত হয়।

৩. গৰ্ভাশয় ফলে পৰিণত হয়।

৫.৪ বীজৰ অংকুৰণ (Seed Germination)

উপযুক্ত পৰিৱেশত বীজৰ পৰা নতুন উদ্ভিদৰ সৃষ্টি হোৱা প্ৰক্ৰিয়াক বীজৰ অংকুৰণ বোলে।

বীজৰ অংকুৰণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় চৰ্তসমূহ:

১. পানী।

২. বায়ু (অক্সিজেন)।

৩. উপযুক্ত উষ্ণতা।

৬. মানুহৰ প্ৰজনন (Reproduction in Human Beings)

মানুহৰ প্ৰজনন যৌন প্ৰজনন পদ্ধতিৰে সংঘটিত হয়। মানুহৰ প্ৰজনন তন্ত্ৰত পুংজনন তন্ত্ৰ আৰু স্ত্ৰীজনন তন্ত্ৰ থাকে।

৬.১ পুংজনন তন্ত্ৰ (Male Reproductive System)

মানুহৰ পুংজনন তন্ত্ৰৰ প্ৰধান অংগসমূহ হ’ল—

(i) শুক্ৰাশয় (Testes): শুক্ৰাণু উৎপন্ন কৰে আৰু টেষ্টোষ্টেৰন হৰম’ন নিঃসৰণ কৰে।

(ii) অণ্ডথলী (Scrotum): শুক্ৰাশয় দুটা ধাৰণ কৰে আৰু শুক্ৰাণু উৎপাদনৰ বাবে উপযুক্ত উষ্ণতা বজাই ৰাখে।

(iii) শুক্ৰবাহী নলী (Vas Deferens): শুক্ৰাণু পৰিবহণ কৰে।

(iv) মূত্ৰনলী (Urethra): শুক্ৰ আৰু মূত্ৰ বাহিৰলৈ উলিয়াই নিয়াত সহায় কৰে।

(v) প্ৰষ্টেট গ্ৰন্থি (Prostate Gland): শুক্ৰৰসৰ এটা অংশ নিঃসৰণ কৰে।

(vi) চেমিনেল ভেছিকল (Seminal Vesicle): শুক্ৰাণুৰ বাবে পুষ্টিকৰ তৰল পদাৰ্থ যোগান ধৰে।

৬.২ স্ত্ৰীজনন তন্ত্ৰ (Female Reproductive System)

মানুহৰ স্ত্ৰীজনন তন্ত্ৰৰ প্ৰধান অংগসমূহ হ’ল—

১. ডিম্বাশয় (Ovary): ডিম্বাণু উৎপন্ন কৰে আৰু ইষ্ট্ৰ’জেন তথা প্ৰজেষ্টেৰন হৰম’ন নিঃসৰণ কৰে।

২. ডিম্ববাহী নলী (Fallopian Tube): ডিম্বাণু পৰিবহণ কৰে। সাধাৰণতে ইয়াত নিষেচন সংঘটিত হয়।

৩. জৰায়ু (Uterus): নিষেচিত ডিম্বাণুৰ পৰা বিকশিত ভ্ৰূণৰ বৃদ্ধি আৰু বিকাশ ইয়াত হয়।

৪. জৰায়ুমুখ (Cervix): জৰায়ুৰ তলৰ সংকীৰ্ণ অংশ।

৫. যোনি (Vagina): ই স্ত্ৰীজনন তন্ত্ৰৰ বাহ্যিক অংশৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে।

৬.৩ নিষেচন আৰু ভ্ৰূণৰ বিকাশ

১. ডিম্বাশয়ৰ পৰা ডিম্বাণু মুক্ত হয়।

২. শুক্ৰাণু আৰু ডিম্বাণুৰ মিলন সাধাৰণতে ডিম্ববাহী নলীত ঘটে।

৩. নিষেচনৰ ফলত যোজন কোষৰ সৃষ্টি হয়।

৪. যোজন কোষ বিভাজিত হৈ ভ্ৰূণৰ সৃষ্টি কৰে।

৫. ভ্ৰূণ জৰায়ুৰ বেৰত সংস্থাপিত হয়।

প্লেচেণ্টা (Placenta):

জৰায়ুত বিকশিত হোৱা ভ্ৰূণ আৰু মাতৃদেহৰ মাজত পুষ্টি, অক্সিজেন আৰু বৰ্জিত পদাৰ্থৰ আদান-প্ৰদানত সহায় কৰা বিশেষ গঠনক প্লেচেণ্টা বোলে।

৬.৪ নিষেচন নহ’লে কি হয়?

যদি ডিম্বাণুৰ নিষেচন নহয়, তেন্তে জৰায়ুৰ আভ্যন্তৰীণ আৱৰণ ভাঙি তেজ আৰু কোষৰ সৈতে যোনিৰে বাহিৰলৈ ওলাই যায়। এই প্ৰক্ৰিয়াক ঋতুস্ৰাৱ (Menstruation) বোলে। ঋতুস্ৰাৱ চক্ৰ সাধাৰণতে প্ৰায় ২৮ দিনৰ হয়।

৭. জনন স্বাস্থ্য (Reproductive Health)

জনন সম্পৰ্কীয় শাৰীৰিক, মানসিক আৰু সামাজিক সুস্থতাক জনন স্বাস্থ্য বোলে।

জনন স্বাস্থ্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বিষয়সমূহ:

১. ব্যক্তিগত পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা বজাই ৰখা।

২. যৌন সংক্ৰমিত ৰোগৰ বিষয়ে সচেতন হোৱা।

৩. অনিচ্ছাকৃত গৰ্ভধাৰণ ৰোধ কৰা।

৪. পৰিয়াল পৰিকল্পনাৰ বিষয়ে জ্ঞান লাভ কৰা।

৭.১ যৌন সংক্ৰমিত ৰোগ (Sexually Transmitted Diseases – STDs)

যৌন সম্পৰ্কৰ জৰিয়তে এজন ব্যক্তিৰ পৰা আন এজন ব্যক্তিলৈ সংক্ৰমিত হোৱা ৰোগসমূহক যৌন সংক্ৰমিত ৰোগ বোলে।

উদাহৰণ:

১. গনোৰিয়া (Gonorrhoea)

২. চিফিলিছ (Syphilis)

৩. HIV-AIDS

৭.২ গৰ্ভনিৰোধক পদ্ধতি (Contraceptive Methods)

অনিচ্ছাকৃত গৰ্ভধাৰণ ৰোধ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা পদ্ধতিসমূহক গৰ্ভনিৰোধক পদ্ধতি বোলে।

প্ৰধান পদ্ধতিসমূহ:

১. যান্ত্ৰিক বাধা পদ্ধতি (Barrier Method): কণ্ডম (Condom) ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

২. হৰম’নজনিত পদ্ধতি (Hormonal Method): গৰ্ভনিৰোধক বড়ি (Pills) ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

৩. অন্তঃজৰায়ু যন্ত্ৰ (IUCD): কপাৰ-T (Copper-T) ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

৪. অস্ত্ৰোপচাৰ পদ্ধতি (Surgical Method): পুৰুষৰ ভেছেক্টমী (Vasectomy) আৰু মহিলাৰ টিউবেক্টমী (Tubectomy)।

NEW VIDEO CLASS

Subject Ka Complete Video Solution Dekhein

Step-by-step easy concept explanation aur full questions Answer ke liye watch karein ya app download karein:

Leave a Comment

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Scroll to Top