NCERT Class 7 Sanskrit Chapter 6 क्रीडाम वयं श्लोकान्त्याक्षरीम्

NCERT Class 7 Sanskrit Chapter 6 क्रीडाम वयं श्लोकान्त्याक्षरीम् Solutions to each chapter is provided in the list so that you can easily browse through different chapters NCERT Class 7 Sanskrit Chapter 6 क्रीडाम वयं श्लोकान्त्याक्षरीम् Question Answer and select need one. NCERT Class 7 Sanskrit Chapter 6 क्रीडाम वयं श्लोकान्त्याक्षरीम् Solutions Download PDF. NCERT Class 7 Solutions for Sanskrit.

NCERT Class 7 Sanskrit Chapter 6 क्रीडाम वयं श्लोकान्त्याक्षरीम्

Also, you can read the NCERT book online in these sections Solutions by Expert Teachers as per Central Board of Secondary Education (CBSE) Book guidelines. NCERT Class 7 Sanskrit Textual Solutions are part of All Subject Solutions. Here we have given NCERT Class 7 Sanskrit Notes. CBSE Class 7 Sanskrit Textbook Solutions for All Chapters, You can practice these here.

क्रीडाम वयं श्लोकान्त्याक्षरीम्

Chapter: 6

दिपकम्

वयम् अभ्यासं कुर्म

1. अधः प्रदत्तानां प्रश्नानाम् एकपदेन उत्तरं लिखन्तु-

(क) विद्याहीनाः कीदृशाः किंशुकाः इव न शोभन्ते?

उत्तर: विद्याहीनाः किंशुकाः निर्गन्धा इव न शोभन्ते।

(ख) धीमतां कालः कथं गच्छति?

उत्तर: काव्यशास्त्रविनोदेन धीमताम् गच्छति।

(ग) केषां कालः निद्रया कलहेन वा गच्छति?

उत्तर: मूर्खाणाम् कालः निद्रया कलहेन वा गच्छति।

(घ) खलस्य विद्या किमर्थम्?

उत्तर: खलस्य विद्या विवादाय।

(ङ) सज्जनस्य विद्या किमर्थम्?

उत्तर: सज्जनस्य विद्या ज्ञानाय।

(च) चन्द्रः केषां भूषणम् अस्ति?

उत्तर: चन्द्रः ताराणाम् भूषणम् अस्ति।

(छ) सर्वधनप्रधानं किम्?

उत्तर: विद्या सर्वधनप्रधानं।

2. अधः प्रदत्तानां प्रश्नानां पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखन्तु-

(क) निर्गन्धाः किंशुकाः इव के न शोभन्ते?

उत्तर: निर्गन्धाः किंशुकाः इव विद्याहीनाः न शोभन्ते।

(ख) मूर्खाणां कालः कथं गच्छति?

उत्तर: मूर्खाणां कालः व्यसनेन, निद्रया, कलहेन च गच्छति।

(ग) दुर्जनः विद्यायाः धनस्य शक्तेः च उपयोगं कथं करोति?

उत्तर: दुर्जनः विद्यायाः उपयोगं विवादाय, धनस्य उपयोगं मदाय, शक्तेः उपयोगं परेषां पीडनाय करोति।

(घ) कीदृशाः मनुष्याः भुवि भारभूताः भवन्ति?

उत्तर: ये जनाः न विद्यायुक्ताः, न तपस्विनः, न दानशीलाः, ते मनुष्यरूपेण पशुवत् भ्रमन्ति, भुवि भारभूताः भवन्ति।

(ङ) शनैः शनैः कानि साधनीयानि?

उत्तर: शनैः शनैः विद्या, वित्तं, कन्या, पण्यं, पर्वतधनं च साधनीयानि।

3. उचितान् वाक्यांशान् परस्परं संयोजयन्तु-

(क)	(ख)
तदा वृत्तिश्च कीर्तिश्च	पञ्चैतानि शनैः शनै:
खलस्य साधोर्विपरीतमेतत्	निर्गन्धा इव किंशका:
शनैर्विद्या शनैर्वित्तं	यदा विद्या भवेत्तव
विद्याहीना न शोभन्ते	न भातृभाज्यं न च भारकारि
न चोरहार्यं न च राजहार्यम्	ज्ञानाय दानाय च रक्षणाय
विद्या राजसु पूज्यते	विद्याभ्यासं समाचरेत्
अतो धर्मार्थमोक्षेभ्यः	न हि धनम्

उत्तर:

(क)	(ख)
तदा वृत्तिश्च कीर्तिश्च	यदा विद्या भवेत्तव
खलस्य साधोर्विपरीतमेतत्	ज्ञानाय दानाय च रक्षणाय
शनैर्विद्या शनैर्वित्तं	पञ्चैतानि शनैः शनै:
विद्याहीना न शोभन्ते	निर्गन्धा इव किंशका:
न चोरहार्यं न च राजहार्यम्	न भातृभाज्यं न च भारकारि
विद्या राजसु पूज्यते	विद्याभ्यासं समाचरेत्
अतो धर्मार्थमोक्षेभ्यः	न हि धनम्

4. उदाहरणानुसारम् अधः रेखाङ्कितानि पदानि आश्रित्य प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु-

(क) राजा पृथिव्याः भूषणं भवति।

उत्तर: राजा कस्याः भूषणं भवति?

(ख) साधो: विद्या ज्ञानाय भवति।

उत्तर: कस्मै विद्या ज्ञानाय भवति?

(ग) विद्या गुरूणां गुरुः।

उत्तर: विद्या कस्य गुरुः?

(घ) ते मर्त्यलोके भुवि भारभूताः भवन्ति।

उत्तर: ते मर्त्यलोके भुवि कथं भवन्ति?

(ङ) विद्याहीनाः न शोभन्ते।

उत्तर: के न शोभन्ते?

(च) सर्वस्य लोचनं शास्त्रम्।

उत्तर: किम् सर्वस्य लोचनं?

(छ) विद्या राजसु पूज्यते।

उत्तर: का राजसु पूज्यते?

(ज) काव्यशास्त्रविनोदेन कालो गच्छति धीमताम्।

उत्तर: केन धीमताम् कालो गच्छति?

5. मञ्जूषातः समुचितानि पदानि स्वीकृत्य रिक्तस्थानानि पूरयन्तु-

रक्षणाय, मदाय, विवादाय, परिपीडनाय, ज्ञानाय, दानाय

सज्जनस्य	दुर्जनस्य
शक्तिः	शक्तिः
विद्या	विद्या
धनम्	धनम्

उत्तर:

सज्जनस्य	दुर्जनस्य
शक्तिः	परिपीडनाय
विद्या	विवादाय।
धनम्	मदाय।

6. उदाहरणानुसारम् अधोलिखितानां पदानां विभक्तिं वचनं च नंच लिखन्तु-

यथा – ताराणाम् – षष्ठी विभक्तिः – बहुवचनम्

(क) विद्याम्।

उत्तर: विद्याम् – द्वितीया विभक्तिः – एकवचनम्

(ख) धनस्य।

उत्तर: धनस्य – षष्टी विभक्तिः – एकवचन।

(ग) कलहेन।

उत्तर: कलहेन – तृतीया विभक्तिः – एकवचनम्।

(घ) नराणाम्।

उत्तर: नराणाम् – षष्ठी विभक्तिः – बहुवचनम्।

(ङ) मर्त्यलोके।

उत्तर: मर्त्यलोके – सप्तमी विभक्तिः – एकवचनम्।

(च) ज्ञानाय।

उत्तर: ज्ञानाय – चतुर्थी विभक्तिः – एकवचनम्।

(छ) राजसु।

उत्तर: राजसु – सप्तमी विभक्तिः – बहुवचनम्।