Winter maha offer Class 10 & 12 Bundles @ ₹299 ₹599
Ends in:
03d
14h
35m
40s

SEBA Class 10 Social Science Notes Chapter 13 অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন

SEBA Class 10 Social Science Notes Chapter 13 অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন Assamese Medium As Per New Syllabus to each chapter is provided in the list so that you can easily browse through different chapters SEBA Class 10 Social Science Notes Chapter 13 অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন and select need one. SEBA Class 10 Social Science Important Notes in Assamese Download PDF.

SEBA Class 10 Social Science Notes Chapter 13 অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন

Also, you can read the NCERT book online in these sections Solutions by Expert Teachers as per Central Board of Secondary Education (CBSE) Book guidelines. SEBA Class 10 Social Science Study Notes in Assamese are part of All Subject Solutions. Here we have given SEBA Class 10 Social Science Study Material Assamese Medium for All Chapters, You can practice these here.

Chapter: 13

IMPORTANT NOTES

১. অৰ্থনৈতিক বিকাশ (Economic Growth)

অৰ্থনৈতিক বিকাশ বুলিলে এখন দেশৰ অৰ্থনীতিত উৎপাদিত সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি পোৱাক বুজায়। অৰ্থাৎ দেশৰ মুঠ উৎপাদন আৰু জাতীয় আয় বৃদ্ধি হোৱাই হৈছে অৰ্থনৈতিক বিকাশ।

অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ:

  • দেশৰ মুঠ উৎপাদন বৃদ্ধি পায়।
  • জাতীয় আয় বৃদ্ধি পায়।
  • উদ্যোগ, কৃষি আৰু সেৱা খণ্ডৰ উন্নতি হয়।
  • দেশৰ অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি পায়।

২. অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন (Economic Development)

অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন বুলিলে কেৱল উৎপাদন বা আয় বৃদ্ধি হোৱাকে নুবুজায়। ইয়াৰ লগতে মানুহৰ জীৱন ধাৰণৰ মান, শিক্ষা, স্বাস্থ্য, কৰ্মসংস্থান আৰু সামাজিক কল্যাণৰ উন্নতিকো বুজায়।

অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ ফলত মানুহৰ জীৱন অধিক উন্নত আৰু সুস্থিৰ হয়।

অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ প্ৰধান দিশসমূহ:

  • মানুহৰ জনমূৰি আয় বৃদ্ধি।
  • দৰিদ্ৰতা আৰু নিবনুৱা সমস্যা হ্ৰাস।
  • শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্য সেৱাৰ উন্নতি।
  • জীৱন ধাৰণৰ মান উন্নত হোৱা।
  • সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক বৈষম্য হ্ৰাস।
  • উন্নয়নৰ সুফল সমাজৰ সকলো শ্ৰেণীৰ লোকৰ মাজত বিতৰণ।

অৰ্থনৈতিক বিকাশ আৰু অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ পাৰ্থক্য:

অৰ্থনৈতিক বিকাশঅৰ্থনৈতিক উন্নয়ন
উৎপাদন আৰু জাতীয় আয় বৃদ্ধিৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।মানুহৰ সামগ্ৰিক জীৱন-ধাৰণৰ মান উন্নত কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।
ই মূলতঃ পৰিমাণগত দিশৰ সৈতে জড়িত।ই পৰিমাণগত আৰু গুণগত দুয়োটা দিশৰ সৈতে জড়িত।
উৎপাদন বৃদ্ধি ইয়াৰ প্ৰধান লক্ষ্য।শিক্ষা, স্বাস্থ্য, আয় আৰু সামাজিক কল্যাণ ইয়াৰ প্ৰধান লক্ষ্য।

৩. মানৱ উন্নয়ন (Human Development)

মানৱ উন্নয়ন বুলিলে মানুহৰ সামগ্ৰিক জীৱনৰ মান উন্নত কৰা প্ৰক্ৰিয়াক বুজায়। ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে মানুহক সুস্থ, শিক্ষিত আৰু উন্নত জীৱন যাপনৰ সুযোগ প্ৰদান কৰা।

ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন কাৰ্যসূচী (United Nations Development Programme বা UNDP)-এ ১৯৯০ চনৰ পৰা মানৱ উন্নয়ন প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰি আহিছে।

মানৱ উন্নয়নৰ তিনিটা প্ৰধান সূচক হ’ল—

১. প্ৰত্যাশিত আয়ুস (Life Expectancy): এজন ব্যক্তিয়ে গড়ে কিমান বছৰ জীয়াই থাকিব পাৰে, তাৰ মাপকাঠি।

২. শিক্ষা (Education): মানুহৰ শিক্ষাগত অৱস্থা আৰু শিক্ষাৰ সুযোগৰ মাপকাঠি।

৩. জীৱন-ধাৰণৰ মান (Standard of Living): মানুহৰ আয় আৰু জীৱন-যাপনৰ অৰ্থনৈতিক অৱস্থাৰ মাপকাঠি।

মানৱ উন্নয়ন সূচক (HDI):

HDI-ৰ সম্পূৰ্ণ অৰ্থ হৈছে Human Development Index। এই সূচকৰ জৰিয়তে এখন দেশৰ মানৱ উন্নয়নৰ অৱস্থা মূল্যায়ন কৰা হয়।

বহুমাত্ৰিক দৰিদ্ৰতা সূচক (Multidimensional Poverty Index):

দৰিদ্ৰতা কেৱল আয়ৰ অভাৱৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰণ কৰা নহয়। শিক্ষা, স্বাস্থ্য আৰু জীৱন-যাপনৰ বিভিন্ন সুবিধাৰ অভাৱৰ ওপৰতো দৰিদ্ৰতা নিৰ্ভৰ কৰে। এই বিভিন্ন দিশ বিবেচনা কৰি বহুমাত্ৰিক দৰিদ্ৰতা সূচক নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।

৪. অৰ্থনৈতিক পৰিকল্পনা (Economic Planning)

অৰ্থনৈতিক পৰিকল্পনা বুলিলে দেশৰ উপলব্ধ সম্পদসমূহৰ সঠিক ব্যৱহাৰৰ জৰিয়তে নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ ভিতৰত অৰ্থনৈতিক লক্ষ্য পূৰণ কৰাৰ বাবে গ্ৰহণ কৰা পৰিকল্পিত ব্যৱস্থাক বুজায়।

অৰ্থনৈতিক পৰিকল্পনাৰ জৰিয়তে দেশৰ সম্পদসমূহৰ উপযুক্ত ব্যৱহাৰ কৰি উৎপাদন আৰু উন্নয়ন বৃদ্ধি কৰাৰ চেষ্টা কৰা হয়।

অৰ্থনৈতিক পৰিকল্পনাৰ প্ৰধান উদ্দেশ্যসমূহ:

  • দেশৰ অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন সাধন কৰা।
  • কৃষি আৰু উদ্যোগৰ উন্নতি কৰা।
  • নিবনুৱা সমস্যা হ্ৰাস কৰা।
  • দৰিদ্ৰতা দূৰ কৰা।
  • আয় আৰু সম্পদৰ বৈষম্য হ্ৰাস কৰা।
  • দেশৰ উপলব্ধ সম্পদৰ সঠিক ব্যৱহাৰ কৰা।
  • জনসাধাৰণৰ জীৱন-ধাৰণৰ মান উন্নত কৰা।

৫. ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক পৰিকল্পনা

স্বাধীনতাৰ পিছত ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ বাবে পৰিকল্পিত ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। ১৯৫০-৫১ চনৰ পৰা ভাৰতত পৰিকল্পনাৰ জৰিয়তে অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ প্ৰচেষ্টা আৰম্ভ হয়।

ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক পৰিকল্পনাৰ প্ৰধান লক্ষ্য আছিল কৃষি আৰু উদ্যোগৰ উন্নয়ন, দৰিদ্ৰতা দূৰীকৰণ, নিবনুৱা সমস্যা হ্ৰাস আৰু জনসাধাৰণৰ জীৱন-ধাৰণৰ মান উন্নত কৰা।

ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক পৰিকল্পনাৰ প্ৰধান দিশসমূহ:

  • কৃষি আৰু উদ্যোগৰ উন্নয়ন।
  • আধুনিক প্ৰযুক্তিৰ প্ৰয়োগ।
  • সামাজিক ন্যায় প্ৰতিষ্ঠা।
  • আয়ৰ বৈষম্য হ্ৰাস।
  • আত্মনিৰ্ভৰশীল অৰ্থনীতি গঢ়ি তোলা।

সেউজ বিপ্লৱ (Green Revolution):

কৃষিক্ষেত্ৰত উন্নত বীজ, সাৰ, জলসিঞ্চন আৰু আধুনিক কৃষি প্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰৰ ফলত খাদ্যশস্যৰ উৎপাদন বৃদ্ধি পোৱা প্ৰক্ৰিয়াক সেউজ বিপ্লৱ বোলা হয়।

৬. নীতি আয়োগ (NITI Aayog)

NITI Aayog-ৰ সম্পূৰ্ণ নাম হৈছে National Institution for Transforming India Aayog। ২০১৫ চনৰ ১ জানুৱাৰীত ভাৰত চৰকাৰে NITI Aayog গঠন কৰে। ই ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক উন্নয়নৰ বাবে নীতি নিৰ্ধাৰণ আৰু পৰিকল্পনাৰ ক্ষেত্ৰত চৰকাৰক সহায় কৰে।

NITI Aayog-ৰ প্ৰধান উদ্দেশ্যসমূহ:

  • দেশৰ উন্নয়নৰ বাবে নীতি আৰু পৰিকল্পনা প্ৰস্তুত কৰা।
  • কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ মাজত সহযোগিতা বৃদ্ধি কৰা।
  • উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজ্যসমূহৰ অংশগ্ৰহণ নিশ্চিত কৰা।
  • দীৰ্ঘম্যাদী উন্নয়নৰ লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰা।
  • দেশৰ সম্পদৰ সঠিক ব্যৱহাৰত সহায় কৰা।

৭. গণতান্ত্ৰিক পৰিকল্পনা (Democratic Planning)

গণতান্ত্ৰিক পৰিকল্পনা বুলিলে জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ, আলোচনা আৰু মতামতৰ ভিত্তিত প্ৰস্তুত কৰা পৰিকল্পনাক বুজায়। এই পৰিকল্পনাত কেৱল চৰকাৰৰ সিদ্ধান্তই নহয়, স্থানীয় জনসাধাৰণ, বিভিন্ন প্ৰতিষ্ঠান আৰু ৰাজ্যসমূহৰ মতামতকো গুৰুত্ব দিয়া হয়।

গণতান্ত্ৰিক পৰিকল্পনাৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ:

  • জনসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণ থাকে।
  • বিভিন্ন স্তৰৰ লোকৰ মতামত গ্ৰহণ কৰা হয়।
  • স্থানীয় প্ৰয়োজন আৰু সমস্যাক গুৰুত্ব দিয়া হয়।
  • উন্নয়নৰ সুফল সকলো শ্ৰেণীৰ লোকৰ মাজত বিতৰণৰ চেষ্টা কৰা হয়।
  • গণতান্ত্ৰিক মূল্যবোধ আৰু সামাজিক ন্যায়ক গুৰুত্ব দিয়া হয়।

৮. ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক সংস্কাৰ (Economic Reforms)

১৯৯১ চনত ভাৰতত অৰ্থনৈতিক সংস্কাৰ আৰম্ভ কৰা হয়। এই সংস্কাৰৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল ভাৰতীয় অৰ্থনীতিক অধিক শক্তিশালী, প্ৰতিযোগিতামূলক আৰু উন্নত কৰা।

অৰ্থনৈতিক সংস্কাৰৰ তিনিটা প্ৰধান দিশ হ’ল—

(ক) উদাৰীকৰণ (Liberalization): উদাৰীকৰণ বুলিলে অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ ওপৰত থকা চৰকাৰী নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বাধা-নিষেধ হ্ৰাস কৰাক বুজায়। ইয়াৰ ফলত ব্যক্তিগত উদ্যোগ, বিনিয়োগ আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ ক্ষেত্ৰত অধিক সুযোগ সৃষ্টি হয়।

(খ) ব্যক্তিগতকৰণ (Privatization): চৰকাৰী মালিকানাধীন বা চৰকাৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত থকা উদ্যোগ আৰু প্ৰতিষ্ঠানসমূহ ব্যক্তিগত খণ্ডৰ হাতলৈ হস্তান্তৰ কৰা প্ৰক্ৰিয়াক ব্যক্তিগতকৰণ বোলা হয়।

ইয়াৰ ফলত অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপত ব্যক্তিগত খণ্ডৰ অংশগ্ৰহণ বৃদ্ধি পায়।

(গ) বিশ্বায়ন বা গোলকীকৰণ (Globalization): বিশ্বায়ন বুলিলে এখন দেশৰ অৰ্থনীতিৰ সৈতে পৃথিৱীৰ আন দেশসমূহৰ অৰ্থনীতিৰ সংযোগ আৰু আদান-প্ৰদান বৃদ্ধি পোৱা প্ৰক্ৰিয়াক বুজায়। ইয়াৰ ফলত দেশসমূহৰ মাজত বাণিজ্য, বিনিয়োগ, প্ৰযুক্তি আৰু সেৱাৰ আদান-প্ৰদান বৃদ্ধি পায়।

অৰ্থনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰধান উদ্দেশ্যসমূহ:

  • অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ হাৰ বৃদ্ধি কৰা।
  • বিদেশী বিনিয়োগ আকৰ্ষণ কৰা।
  • উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়ৰ উন্নতি সাধন কৰা।
  • আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য বৃদ্ধি কৰা।
  • অৰ্থনীতিক অধিক প্ৰতিযোগিতামূলক কৰি তোলা।

৯. বহনক্ষম উন্নয়ন (Sustainable Development)

বহনক্ষম উন্নয়ন বুলিলে বৰ্তমান প্ৰজন্মৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ লগতে ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ সামৰ্থ্য নষ্ট নকৰাকৈ কৰা উন্নয়নক বুজায়।

অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ বাবে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ব্যৱহাৰ প্ৰয়োজনীয়। কিন্তু সম্পদৰ অত্যধিক ব্যৱহাৰ আৰু পৰিৱেশ প্ৰদূষণে ভৱিষ্যতৰ বাবে সমস্যা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। সেয়েহে উন্নয়নৰ লগতে পৰিৱেশ সংৰক্ষণ কৰাটো অতি প্ৰয়োজনীয়।

বহনক্ষম উন্নয়নৰ প্ৰধান দিশসমূহ:

  • প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ সঠিক ব্যৱহাৰ।
  • বনাঞ্চল আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণ।
  • পৰিৱেশ প্ৰদূষণ হ্ৰাস কৰা।
  • নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি কৰা।
  • বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মৰ স্বাৰ্থ ৰক্ষা কৰা।

১০. সেউজ অৰ্থনীতি (Green Economy)

সেউজ অৰ্থনীতি বুলিলে এনে এক অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাক বুজায়, যিয়ে পৰিৱেশৰ ক্ষতি কমাই প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ সঠিক ব্যৱহাৰৰ জৰিয়তে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন সাধন কৰে। ইয়াৰ মূল লক্ষ্য হৈছে অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ লগতে পৰিৱেশৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা।

সেউজ অৰ্থনীতিৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ:

  • পৰিৱেশ অনুকূল উৎপাদন ব্যৱস্থা।
  • সৌৰশক্তি আৰু বায়ুশক্তিৰ দৰে নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ ব্যৱহাৰ।
  • প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ অপচয় ৰোধ।
  • প্ৰদূষণ হ্ৰাস কৰা।
  • পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ জৰিয়তে অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন সাধন।
NEW VIDEO CLASS

Subject Ka Complete Video Solution Dekhein

Step-by-step easy concept explanation aur full questions Answer ke liye watch karein ya app download karein:

Leave a Comment

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Scroll to Top