Role of women in the socio-economic development of India’s North-East | উত্তৰ পূব ভাৰতৰ সামাজিক-আৰ্থিক উন্নয়নত মহিলাৰ ভূমিকা

উত্তৰ পূব ভাৰত — অসম, অৰুণাচল প্ৰদেশ, মণিপুৰ, মেঘালয়, মিজোৰাম, নাগালেণ্ড, ত্ৰিপুৰা — এই সাতখন ৰাজ্যৰে গঠিত, যি নিজৰ জাতিগত বৈচিত্ৰ্য, সমৃদ্ধ সংস্কৃতি আৰু প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰ বাবে পৰিচিত। এই অঞ্চলত সমাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক জীৱনত গুৰুত্বপূর্ণ মহিলাৰ ভূমিকা (Role of Women) গুৰুত্বপূর্ণ আৰু অতি প্ৰসিদ্ধ। ভাৰতৰ বহু অংশৰ তুলনাত উত্তৰ পূবত মহিলাই বেছি মান-সম্মান, স্বাধীনতা আৰু সামাজিক কাৰ্যত অংশগ্ৰহণৰ সুযোগ লাভ কৰিছে। শিক্ষা, ব্যৱসায়, কৃষি, হস্তশিল্প, উদ্যোগিতা আৰু চৰকাৰী-অচৰকাৰী ক্ষেত্ৰত মহিলাসকলে অঞ্চলটোৰ উন্নয়নত সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰিছে। মহিলাসকল মাত্ৰ অংশগ্ৰহণকাৰী নহয়, তেওঁলোকে অঞ্চলটোৰ সামাজিক-আৰ্থিক পৰিৱৰ্তনৰ মূল চালিকাশক্তি।

উত্তৰ পূব ভাৰতত মহিলাৰ ঐতিহাসিক ভূমিকা | The Historical Role of Women in North-East India

উত্তৰ পূব ভাৰতৰ বহু সমাজত মহিলাই ঐতিহাসিকভাৱে উচ্চ স্থান দখল কৰি আহিছে। মেঘালয়ৰ খাছি আৰু গাৰো সমাজ matrilineal বা মাতৃসূত্ৰে পৰিচালিত — অৰ্থাৎ সম্পত্তি আৰু বংশধৰা মাতৃৰ দিশে গৈ থাকে। মহিলাই পৰিয়াল, বজাৰ আৰু সমাজিক সম্পদ পৰিচালনাত গুৰুত্বপূর্ণ ভূমিকা পালন কৰে। মণিপুৰৰ প্ৰসিদ্ধ নুপিলান (মহিলাৰ যুদ্ধ) আন্দোলনে মহিলাৰ ৰাজনৈতিক জাগৰণ আৰু ঔপনিবেশিক শোষণবিৰোধী নেতৃত্বৰ এক উদাহৰণ স্থাপন কৰিছিল। এইধৰণৰ ঐতিহ্যই আধুনিক যুগত মহিলাৰ সমাজ-আৰ্থিক অংশগ্ৰহণৰ আধাৰ সৃষ্টি কৰিছে।

অৰ্থনৈতিক উন্নয়নত মহিলাৰ ভূমিকা | The Role of Women in Economic Development

১. কৃষি আৰু সংশ্লিষ্ট কাৰ্য
উত্তৰ পূব ভাৰতৰ জনসংখ্যাৰ বৃহৎ অংশ কৃষিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। মহিলাসকলে বীজ বোৱা, শস্য কটা আৰু ফচল উৎপাদনৰ দৰে সকলো ক্ষেত্ৰত সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰে। নাগালেণ্ড আৰু মিজোৰামত মহিলাই কৃষিত মুখ্য ভূমিকা পালন কৰে, আৰু অসমত ধান চাষ আৰু চাহৰ বাগিচাত মহিলাসকলৰ উল্লেখযোগ্য উপস্থিতি দেখা যায়।

২. তাঁত শিল্প  আৰু হস্তশিল্প
উত্তৰ পূব ভাৰত তাঁত শিল্প আৰু হস্তশিল্পৰ বাবে প্ৰসিদ্ধ। অসমীয়া পাট, মণিপুৰী বস্ত্ৰ আৰু নাগা শ’ল মহিলাসকলে মূলত নিৰ্মাণ কৰে। এই উদ্যোগসমূহে সংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ লগতে গ্ৰাম্য অৰ্থনীতিত আয়ৰ সুযোগ সৃষ্টি কৰিছে।

৩. উদ্যোগিতা (Entrepreneurship)
শেহতীয়াকৈ, মহিলাসকলে স্থানীয় খাদ্য প্ৰস্‌কৰণ, পৰ্যটন, ফেচন আদি ক্ষেত্ৰত সফল উদ্যোগপতি হিচাপে উঠি আহিছে। NERLP (North East Rural Livelihood Project) আৰু Mahila E-Haatৰ দৰে চৰকাৰী যোজনা মহিলাক আৰ্থিকভাৱে স্বাধীন হ’বলৈ সহায় কৰিছে।

৪. ব্যৱসায় আৰু বজাৰ ব্যৱস্থা
উত্তৰ পূব ভাৰতৰ বহু বজাৰ মহিলাৰ দ্বাৰা পৰিচালিত। মণিপুৰৰ ইমা কেইথেল (Ima Keithel), যি সম্পূৰ্ণৰূপে মহিলাসকলে চলায়, অর্থনৈতিক ক্ষমতাৰ এক জ্বলন্ত উদাহৰণ।

সামাজিক উন্নয়নত মহিলাৰ ভূমিকা | The Role of Women in Social Development

১. শিক্ষা আৰু সাক্ষৰতা
উত্তৰ পূব ভাৰতৰ কেইবাটাও ৰাজ্যত মহিলাৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গড়ৰ পৰা বেছি। শিক্ষিত মহিলাসকলে শিক্ষক, চিকিৎসক, প্ৰশাসক আৰু সমাজকর্মী হিচাপে সমাজত সজাগতা বৃদ্ধি কৰিছে।

২. নেতৃত্ব আৰু শাসনব্যৱস্থা
মহিলাসকলে গ্ৰাম সভা, পঞ্চায়ত, ৰাজ্য বিধানসভা আদি ক্ষেত্ৰত সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰিছে। চৰকাৰী সংস্থাত মহিলা আসন সংৰক্ষণই তেওঁলোকৰ অংশগ্ৰহণ বৃদ্ধি কৰিছে।

৩. শান্তি আৰু সংঘাত নিস্তাৰণ
উত্তৰ পূব ভাৰতত সংঘাত আৰু বিদ্ৰোহৰ ইতিহাসৰ মাজতো মহিলাসকলে শান্তি স্থাপনত গুৰুত্বপূর্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। Naga Mothers’ Association আৰু Meira Paibi (মণিপুৰৰ মহিলা সকলে হাতত জুই লৈ ওলোৱা আন্দোলন) য়ে সংঘাত নিস্তাৰণ আৰু মানবাধিকাৰ ৰক্ষাত প্ৰধান ভূমিকা ল’লে।

৪. সামাজিক আন্দোলন আৰু NGO
উত্তৰ পূব ভাৰতৰ বহু মহিলা NGO বা সমাজসংস্থা গঠন কৰি পৰিৱেশ সংৰক্ষণ, শিক্ষা আৰু মহিলাৰ অধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত কাৰ্য কৰি আহিছে।

মহিলাসকলে মুখামুখি হোৱা সমস্যাসমূহ

• ঋণ আৰু অৰ্থসংস্থালৈ সীমিত প্ৰৱেশ।
  
• উদ্যোগৰ বাবে পৰ্যাপ্ত অবকাঠামো আৰু বজাৰ সংযোগৰ অভাৱ।
  
• লিংগভিত্তিক হিংসা আৰু সমাজ-ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা।
  
• নগৰায়ণ আৰু অভিবাসনৰ ফলত পৰম্পৰাগত সমৰ্থন ব্যৱস্থাৰ ক্ষয়।
  

চৰকাৰী আৰু প্ৰতিষ্ঠানিক সহায়

• NEIDS (North East Industrial Development Scheme) – মহিলাৰ নেতৃত্বাধীন উদ্যোগ প্ৰচাৰ।
  
• NRLM (National Rural Livelihood Mission) – Self Help Group (SHG)ৰ মাধ্যমে মহিলাৰ আত্মনিৰ্ভরতা।
  
• Skill India আৰু Digital India – দক্ষতা উন্নয়ন আৰু উদ্যোগিতা বৃদ্ধিৰ কাৰ্যসূচী।
  
• NEDFi (North Eastern Development Finance Corporation Ltd.) – মহিলা উদ্যোগপতিসকলক আৰ্থিক সহায়।
  

উপসংহাৰ

উত্তৰ পূব ভাৰতৰ মহিলাই সমাজ আৰু অৰ্থনীতিৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ। তেওঁলোকৰ অধ্যৱসায়, কুশলতা আৰু নেতৃত্বে অঞ্চলটোক আগবঢ়াই লৈ গৈছে। মহিলাই উত্তৰ পূব ভাৰতৰ সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ মূল স্তম্ভ। তেওঁলোকৰ দৃঢ়তা, সৃষ্টিশীলতা আৰু নেতৃত্বে অঞ্চলটোক এক বিশেষ পৰিচয় প্ৰদান কৰিছে। সংস্কৃতি সংৰক্ষণৰ সৈতে আধুনিক উদ্যোগিতাৰ পথ দেখুৱাই মহিলাসকলে সঁচাকৈ অঞ্চলটোক আগুৱাই লৈ গৈছে। শিক্ষা, প্ৰশিক্ষণ, আৰ্থিক অন্তৰ্ভুক্তি আৰু সমান সুযোগৰ মাধ্যমেদি তেওঁলোকক অধিক শক্তিশালী কৰিলে উত্তৰ পূব ভাৰতৰ সাৰ্বিক উন্নয়ন সুনিশ্চিত হ’ব। যদি চৰকাৰ, সমাজ আৰু সংস্থাসকলে একেলগে মহিলাক অধিক শিক্ষা, প্ৰশিক্ষণ, অৰ্থনৈতিক সুযোগ আৰু নিৰাপদ পৰিৱেশ প্ৰদান কৰে, তেন্তে উত্তৰ পূব ভাৰত অতি শীঘ্ৰেই ভাৰতৰ অন্যতম অগ্ৰগামী অঞ্চল হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হ’ব।

FAQs

১. উত্তৰ পূব ভাৰতত মহিলাৰ ভূমিকা (Role of Women) কিয় গুৰুত্বপূর্ণ?
উত্তৰ: উত্তৰ পূব ভাৰতত মহিলাৰ ভূমিকা গুৰুত্বপূর্ণ কাৰণ – মহিলাসকলে সমাজ, সংস্কৃতি, অৰ্থনীতি আৰু ৰাজনীতিত সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ সামাজিক স্থান ভাৰতৰ বহু অংশতকৈ উন্নত।

২. মহিলাৰ দ্বাৰা চলিত বজাৰৰ উদাহৰণ কি?
উত্তৰ: মণিপুৰৰ ইমা কেইথেল (Mother’s Market) বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ মহিলা-চালিত বজাৰ।

৩. মহিলাসকলে কৃষিক্ষেত্ৰত কেনেকৈ অৱদান আগবঢ়ায়?
উত্তৰ: তেওঁলোকে বীজ বোৱা, শস্য কটা, উৎপাদন আৰু চাহপাতৰ খেতিত মুখ্য ভূমিকা পালন কৰে।

৪. উত্তৰ পূব মহিলাসকলে কোন সমস্যাসমূহৰ সন্মুখীন হয়?
উত্তৰ: অৰ্থিক সংস্থানৰ অভাৱ, নেতৃত্বৰ ক্ষেত্ৰত লিংগভিত্তিক বৈষম্য, আৰু সংঘাতজনিত অস্থিৰতা।

৫. মহিলাৰ সামাজিক-আৰ্থিক ভূমিকা শক্তিশালী কৰিবলৈ কি কৰিব পাৰি?
উত্তৰ: শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, অৰ্থিক সহায়, উদ্যোগিতা প্ৰচাৰ আৰু ৰাজনৈতিক অংশগ্ৰহণ বৃদ্ধি কৰি তেওঁলোকক অধিক শক্তিশালী কৰা যায়।

Read also: Truth Knows no Colour | সত্যৰ কোনো ৰঙ নাই