Class 10 Social History Chapter – 2 মহাত্মা গান্ধী আৰু ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্রাম

Class 10 Social History Chapter – 2 মহাত্মা গান্ধী আৰু ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্রাম answer to each chapter is provided in the list so that you can easily browse throughout different chapter Class 10 Social History Chapter – 2 মহাত্মা গান্ধী আৰু ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্রাম and select needs one.

Join Telegram channel

Class 10 Social History Chapter – 2 মহাত্মা গান্ধী আৰু ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্রাম

Also, you can read the SCERT book online in these sections Solutions by Expert Teachers as per SCERT (CBSE) Book guidelines. These solutions are part of SCERT All Subject Solutions. Here we have given Class 10 Social History Chapter – 2 মহাত্মা গান্ধী আৰু ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্রাম Solutions for All Subject, You can practice these here…

প্ৰথম খণ্ড ইতিহাস

মহাত্মা গান্ধী আৰু ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্রাম

( RISE OF GANDHI AND THE FREEDOM MOVEMENT OF INDIA )

Multiple Choice Questions & Answers

1. সত্যাগ্ৰহৰ ভিত্তি হ’ল—

(a) অহিংসা।

(b) স্বৰাজ।

(c) সত্য।

(d) গ্রাম্য।

উত্তৰঃ (a) অহিংসা।

2. কোনটো শব্দ গান্ধীজীয়ে দক্ষিণ আফ্ৰিকাত প্ৰথমে ব্যৱহাৰ কৰিছিল—

(a) স্বৰাজ।

(b) সত্যাগ্রহ।

(c) অহিংসা।

(d) সত্য।

উত্তৰঃ (b) সত্যাগ্রহ।

3. ১৯১৭ চনত ইতিহাসত কোনটো বিপ্লব সংঘটিত হৈছিল— 

(a) ফৰাচী বিপ্লৱ।

(b) আগষ্ট বিপ্লৱ।

(c) ৰুচ বিপ্লৱ।

(d) সেউজ বিপ্লৱ।

উত্তৰঃ (c) ৰুচ বিপ্লৱ।

4. সীমান্ত গান্ধী হিচাপে জনা যায়—

(a) খান আব্দুল গফুৰ খান।

(b) খান ৰহমত খান।

(c) মহম্মদ আলি জিন্না।

(d) তয়বুৰ জিন্নাতুল।

উত্তৰঃ (a) খান আব্দুল গফুৰ খান।

5. গান্ধীজীয়ে ‘কৰিম কিম্বা মৰিম’ শ্লোগান কোনটো আন্দোলনৰ সময়ত দিছিল— 

(a) সত্যাগ্রহ।

(b) ভাৰত ত্যাগ।

(c) অসহযোগ।

(d) আইন অমান্য।

উত্তৰঃ (b) ভাৰত ত্যাগ।

6. সবৰমতী আশ্রম অৱস্থিত— 

(a) বিহাৰত।

(b) গুজৰাটত।

(c) ৰাজস্থানত।

(d) নেপালত।

উত্তৰঃ (b) গুজৰাটত।

7. মহাত্মা গান্ধীয়ে ব্যৰিষ্টাৰ উপাধি লৈ ভাৰতলৈ উভতি আহিছিল— 

(a) ১৮৮৯ চনত।

(b) ১৮৮১ চনত।

(c) ১৮৯১ চনত।

(d) ১৭৮১ চনত।

উত্তৰঃ‌ (c) ১৮৯১ চনত।

8. জালিৱানৱালাবাগ অৱস্থিত—

(a) বিহাৰত।

(b) অসমত।

(c) পশ্চিমবংগত।

(d) পঞ্জাৱত।

উত্তৰঃ (d) পঞ্জাৱত।

9. গান্ধীৰ দাণ্ডিযাত্ৰা আৰম্ভ হৈছিল— 

(a) ১৯৩০ চনৰ ১২ মাৰ্চত।

(b) ১৯৩০ চনৰ ১৭ মাৰ্চত।

(c) ১৯৩১ চনৰ ২ মাৰ্চত।

(d) ১৯৩১ চনৰ ১২ মাৰ্চত।

উত্তৰঃ (a) ১৯৩০ চনৰ ১২ মাৰ্চত।

10. অহিংসা নীতি প্ৰৱৰ্তন কৰা লোকজন—

(a) মহাত্মা গান্ধী।

(b) মতিলাল নেহৰু।

(c) জৱাহৰলাল নেহৰু।

(d) বিনোৱা ভাবে।

উত্তৰঃ (a) মহাত্মা গান্ধী।

11. দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ বৰ্ণবাদৰ বিৰুদ্ধে পোনতে মহাত্মা গান্ধীয়ে অহিংসা নীতি প্রয়োগ কৰা চনটো হ’ল—

(a) ১৮৯৩ চনত।

(b) ১৮৯৫ চনত।

(c) ১৮৮৯ চনত।

(d) ১৮৯০ চনত।

উত্তৰঃ (a) ১৮৯৩ চনত।

12. দ্বিতীয় ঋংৱ্যৱৱৃংঘূৰণীয়া মেজমেল অনুষ্ঠিত হৈছিল—

(a) ১৯১৩ চনত।

(b) ১৯২৩ চনত।

(c) ১৯৩১ চনত।

(d) ১৯৩২ চনত।

উত্তৰঃ (c) ১৯৩১ চনত।

13. মুছলিম লীগে ‘মুক্তি দিৱস’ হিচাপে পালন কৰে—

(a) ১৯৩৯ চনৰ ২২ ডিচেম্বৰত।

(b) ১৯৩৮ চনৰ ২ ডিচেম্বৰত।

(c) ১৯৩৯ চনৰ ২২ ডিচেম্বৰত।

(d) ১৯৩৮ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত।

উত্তৰঃ (a) ১৯৩৯ চনৰ ২২ ডিচেম্বৰত।

14. “মোক তেজ দিয়া, মই তোমালোকক স্বাধীনতা দিম” উক্ত কথাফাঁকি কাৰ—

(a) সীমান্ত গান্ধী।

(b) সুভাষ চন্দ্র বসু।

(c) মহাত্মা গান্ধী।

(d) লাল বাহাদুৰ শাস্ত্রী।

উত্তৰঃ (b) সুভাষ চন্দ্র বসু।

15. ‘দিল্লী চলো’ আন্দোলনত প্রথমে গ্ৰেপ্তাৰ বৰণ কৰা সত্যাগ্রহীজন কোন—

(a) আচাৰ্য বিনোৱা ভাবে।

(b) সুভাষ চন্দ্র বসু।

(c) মহাত্মা গান্ধী।

(d) মতিলাল নেহৰু।

উত্তৰঃ (a) আচাৰ্য বিনোৱা ভাবে।

16. ১৯৩২ চনত সাম্প্ৰদায়িক বাটোৱাৰা ঘোষণা কৰা বৃটিছ প্ৰধান মন্ত্ৰী আছিল—

(a) ক্লিমেন্ট এটুলি।

(b) থেৰেচা মেই।

(c) উইনস্টন চার্চিল।

(d) ৰামজে মেকডোনাল্ড।

উত্তৰঃ (d) ৰামজে মেকডোনাল্ড।

17. ব্ৰিটিছ সংসদে কেতিয়া ভাৰত স্বাধীন আইনৰ অনুমোদন জনাইছিল?

(a) ফেব্ৰুৱাৰী, ১৯৪৭।

(b) জুন, ১৯৪৭।

(c) জুলাই,১৯৪৭।

(d) মার্চ, ১৯৪৭।

উত্তৰঃ (c) জুলাই,১৯৪৭।

18. মহাত্মা গান্ধীয়ে দক্ষিণ আফ্ৰিকাত গঢ়ি তোলা ৰাজনৈতিক সংগঠনটোৰ নাম হ’ল—

(a) নাটাল ইণ্ডিয়ান কংগ্ৰেছ।

(b) ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ।

(c) আজাদ হিন্দ ফৌজ।

(d) স্বৰাজ দল।

উত্তৰঃ (a) নাটাল ইণ্ডিয়ান কংগ্ৰেছ।

19. যিকোনো এজন মানুহক বিনা বিচাৰে কাৰাগাৰত নিক্ষেপ কৰিবলৈ চৰকাৰক অধিকাৰ প্ৰদান কৰা আইনখন হ’ল— 

(a) ভাৰত চৰকাৰ আইন।

(b) ৰাওলাট আইন।

(c) নিয়ন্ত্ৰণকাৰী আইন।

(d) ভাৰতীয় পৰিষদ আইন।

উত্তৰঃ (b) ৰাওলাট আইন।

20. সত্যাগ্রহ আন্দোলন আৰম্ভ হৈছিল— 

(a) ১৯২০ চনৰ ৬ এপ্ৰিলত।

(b) ১৯২০ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত।

(c) ১৯১৯ চনৰ ৬ এপ্রিলত।

(d) ১৯১৯ চনৰ ১৩ এপ্ৰিলত।

উত্তৰঃ (c) ১৯১৯ চনৰ ৬ এপ্রিলত।

অধিক MCQ আৰু Short Question Answer পোৱাৰ বাবে 👇 তলৰ Link টো Click কৰক।

অতি চমু উত্তৰৰ প্রশ্ন:

১। মহাত্মা গান্ধীৰ কেতিয়া জন্ম হৈছিল ?

উত্তৰঃ মহাত্মা গান্ধীৰ ১৮৬৯ চনৰ ২ অক্টোবৰ তাৰিখে গুজৰাটৰ পােৰবন্দত জন্ম হৈছিল ।

২। সত্যাগ্রহৰ কৌশল গান্ধীয়ে কোন দেশত পােন প্রথমতে প্রয়ােগ কৰিছিল ?

উত্তৰঃ সত্যাগ্রহৰ কৌশল গান্ধীয়ে দক্ষিণ আফ্রিকা দেশত পােন প্রথমতে প্রয়ােগ কৰিছিল ।

৩। ৰবীন্দ্রনাথ ঠাকুৰে কিয় নাইট’উপাধি ত্যাগ কৰিছিল ? 

উত্তৰঃ জালিৱান ৱালাবাগৰ  হত্যাকাণ্ডৰ প্ৰতিবাদত ৰবীন্দ্রনাথ ঠাকুৰে নাইট ’ উপাধি ত্যাগ কৰিছিল ।

৪। কাৰ কাৰ নেতৃত্বত ভাৰতৰ খিলাফৎ আন্দোলনৰ সূচনা হৈছিল ? 

উত্তৰঃ মৌলানা চৌকত আলি আৰু মহম্মদ আলিৰ নেতৃত্বত ভাৰতৰ খিলাফৎ আন্দোলনৰ সূচনা হৈছিল ।

৫। চৌৰীচৌৰা ঘটনা কেতিয়া সংঘটিত হৈছিল ?

উত্তৰঃ চৌৰীচৌৰা ঘটনা ১৯২২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত মাহত সংঘটিত হৈছিল ।

৬। কেনে পৰিস্থিতিত লালা লাজপত ৰায়ৰ মৃত্যু হৈছিল ? 

উত্তৰঃ ১৯২৭ চনত চাইমন কমিছন ভাৰতত পদার্পণ ব্ৰাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত লালা লাজপত ৰায়ৰ নেতৃত্বত প্রতিবাদী সমদলে প্রতিবাদ সাব্যস্ত কৰোঁতে সমদলটোৰ ওপৰত লাঠী চালনাৰ ফলস্বৰূপে লালা লাজপত ৰায় গুৰুতৰভাৱে আহত হয় । এই আঘাততে তেওঁৰ মৃত্যু হয় ।

৭। কেতিয়া আৰু ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ কোনখন অধিৱেশনত ভাৰতীয়সকলৰ মূল দাবী হিচাপে পূর্ণ স্বৰাজৰ দাবী উত্থাপন কৰা হৈছিল ?

উত্তৰঃ  ১৯২৯ চনত লাহােৰত অনুষ্ঠিত কংগ্ৰেছ অধিৱেশনত ভাৰতীয়সকলৰ মূল দাবী হিচাপে পূর্ণ স্বৰাজৰ দাবী উত্থাপন হৈছিল ।

৮। গান্ধীজীয়ে সমতী আশ্ৰমৰ পৰা দাণ্ডিৰ সাগৰ পাৰলৈ লােণ আইন ভংগ কৰিবলৈ গৈছিল । সবরমতী আশ্ৰম আৰু দাণ্ডিৰ মাজত দূৰত্ব কিমান ? 

উত্তৰঃ গান্ধীজীয়ে সমতী আশ্ৰমৰ পৰা দাণ্ডিৰ সাগৰ পাৰলৈ লােণ আইন ভংগ কৰিবলৈ গৈছিল । সবরমতী আশ্ৰম আৰু দাণ্ডিৰ মাজত দূৰত্ব আছিল ৩৮৫ কিঃমিঃ । 

৯। সীমান্ত গান্ধী নামেৰে কাক জনা যায় ?

 উত্তৰঃ সীমান্ত গান্ধী নামেৰে খান আব্দুল গফৰক জনা  যায় ।

১০। লণ্ডনত অনুষ্ঠিত হােৱা দ্বিতীয় ঘূৰণীয়া মেজমেলত কোনে কংগ্ৰেছক এককভাবে প্রতিনিধিত্ব কৰিছিল ? 

উত্তৰঃ লণ্ডনত অনুষ্ঠিত হােৱা দ্বিতীয় ঘূৰণীয়া মেজমেলত মহাত্মা গান্ধীয়ে কংগ্ৰেছক এককভাবে প্রতিনিধিত্ব কৰিছিল ।

১১।  ১৯৩২ চনত সাম্প্রদায়িক বাটোৱাৰা ঘােষণা কৰা বৃটিছ প্রধানমন্ত্রীজনৰ নাম কিআছিল ?

উত্তৰঃ ১৯৩২ চনত সাম্প্রদায়িক বাটোৱাৰা ঘােষণা কৰা বৃটিছ প্রধানমন্ত্রীজনৰ নাম হ’ল-  ৰামছে মেকডোনাল্ড ।

 ১২। কোনটো আন্দোলনৰ সময়ছোৱাত গান্ধীজীয়ে ‘কৰিম কিম্বা মৰিম ‘ শ্লোগান দিছিল ?

উত্তৰঃ১৯৪২ চনৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ সময়ছোৱাত গান্ধীজীয়ে ‘কৰিম কিম্বা মৰিম ‘ শ্লোগান দিছিল ।

১৩। আজাদ হিন্দ ফৌজৰ প্রতিষ্ঠাতা কোন ?

উত্তৰঃ আজাদ হিন্দ ফৌজৰ প্রতিষ্ঠাতা হ’ল- ৰাসবিহাৰী বসু ( পােন প্রথমে ধাৰণাটো পােষণ কৰিছিল কেপ্টেইন মােহন সিঙে ) । 

১৪।  “মোক তেজ দিয়া , মই তােমালােকক স্বাধীনতা দিম ” এই বিখ্যাত বাণীটো কোন ভাৰতীয় নেতাৰ আছিল ? 

উত্তৰঃ “মোক তেজ দিয়া , মই তােমালােকক স্বাধীনতা দিম ” এই বিখ্যাত বাণীটো  সুভাষ চন্দ্র বসুৰ আছিল ।

 ১৫। ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ মাজৰ সীমাৰেখাক কি নামেৰে জনা যায় ?

উত্তৰঃ ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ মাজৰ সীমাৰেখাক ৰেডক্লিফ ৰেখা নামেৰে জনা যায়  ।

দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন: 

১। সত্যাগ্রহ বুলিলে কি বুজা ?যি তিনিটা স্থানীয় বিবাদৰ ক্ষেত্ৰত গান্ধীয়ে সত্যাগ্রহক প্রথমতে প্রয়ােগ কৰিছিল সেই তিনিটাৰ বিষয়ে সংক্ষিপ্ত ৰূপত লিখা । 

উত্তৰঃ দক্ষিণ আফ্রিকাত থকা অৱস্থাত মহাত্মা গান্ধীয়ে সত্যাগ্রহৰ ধাৰণাটোৰ বিকাশ সাধন কৰিছিল । দক্ষিণ আফ্রিকাৰ চৰকাৰৰ বৈষম্যমূলক পদক্ষেপৰ বিৰুদ্ধে প্রতিৰোধৰ মুখ্য অস্ত্র হিচাপে তেওঁ এই ধাৰণাটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল । সত্যাগ্রহ শব্দটো ‘সত্য’ আৰু ‘আগ্রহ’ শব্দ দুটা মিলিত হৈ সৃষ্টি হৈছে ।

ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে ‘ সত্যৰ প্রতি আগ্রহ ‘ । সত্যাগ্রহৰ ভিত্তি হৈছে অহিংসা আৰু সত্য । এয়া হৈছে ক্ষোভ – অসন্তুষ্টি প্রকাশৰ শান্তিপূর্ণ উপায় অৱলম্বনেৰে ক্ষমতাৰ বিৰুদ্ধে নিৰস্ত্র সংগ্রাম । এয়া হৈছে বেয়াৰ বিৰুদ্ধে ভাল , ঘৃণাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰেম  আদিৰে কৰা সংগ্ৰামৰ অনুশীলন ‘ ।

অৱশেষত দক্ষিণ আফ্রিকা আৰু ভাৰত উভয়তে ব্রিটিছৰ বিৰুদ্ধে সংগ্ৰামত অৱতীৰ্ণ হােৱাৰ ক্ষেত্ৰত সত্যাগ্রহ গান্ধীজীৰ মুখ্য অস্ত্র হৈ পৰিল । ১৯১৫ চনত গান্ধীজীয়ে ভাৰতত উপনীত হৈ সঠিক ধৰণে আৰু বিস্তৃতভাৱে সত্যাগ্রহ আন্দোলন সংগঠিত কৰিছিল । দক্ষিণ আফ্রিকাত তেওঁ আহৰণ কৰা শিকনি তেওঁৰ পথ প্ৰদৰ্শনকাৰি নীতি হৈ পৰে ।

যি  তিনিটা স্থানীয় বিবাদৰ ক্ষেত্ৰত গান্ধীয়ে সত্যাগ্ৰহক প্ৰথমতে প্রয়ােগ কৰিছিল সেই তিনিটাৰ বিষয়ে তলত উল্লেখ কৰা হ’ল- 

 (ক) চম্পাৰণ ( উত্তৰ ৰিহাৰ ) বিবাদ :- ১৯১৭ চনত গান্ধীয়ে বিহাৰৰ চম্পাৰণৰ নিপীড়িত নীল খেতিৰ শ্ৰমিকসকলৰ বিষয়টোত দৃষ্টি নিবদ্ধ কৰিছিল । শ্ৰমিকসকলে চহকী নীল খেতিৰ গৰাকীসকলৰ অসংগত ব্যৱস্থাপনাৰ বাবে অশেষ যাতনা ভােগ কৰিবলগীয়া হৈছিল ।

(খ) খেড়া ( গুজৰাট ) বিবাদ :- ১৯১৮ চনত গুজৰাটৰ খেড়া জিলাত শস্য নষ্ট হােৱাৰ সত্ত্বেও চৰকাৰে ভূমি ৰাজহ ৰেহাই দিবলৈ অমান্তি হৈছিল , সম্পূর্ণ মাত্ৰাত ৰাজহ সংগ্ৰহৰহে পােষকতা কৰিছিল । মহাত্মা গান্ধীয়ে কৃষকসকলক সমর্থন কৰিছিল আৰু কৃষকসকলৰ ৰাজহ ৰেহাইৰ দাবী মানি নােলােৱালৈকে ৰাজহ পৰিশােধন কৰিবলৈ তেওঁলােক পৰামর্শ প্রদান কৰিছিল ।

 আহমেদাবাদ ( গুজৰাট ) বিবাদ :-  আহমেদাবাদৰ মিল শ্রমিক আৰু মিল মালিকসকলৰ মাজৰ বিবাদ মীমাংসা কৰিবলৈ সত্যাগ্রহক কৌশল হিচাপে প্রয়ােগ কৰিছিল । 

২। ভাৰতত খিলাফৎ আন্দোলন কিয় আৰম্ভ হৈছিল ? 

উত্তৰঃ প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত তুর্কীসকলৰ পৰাজয়ৰ পৰিণতিত খলিফাৰ ক্ষমতা বৃহৎ মাত্রাত হ্রাস পালে । যেতিয়া মুছলমানসকলে উপলদ্ধি কৰিলে যে তেওঁলােকে খলিফা বা আধ্যাত্মিক গুৰু হিচাপে বিবেচনা তুৰস্কাৰ  সম্রাট তুৰস্কৰ পবিত্ৰ ঠাইবােৰৰ পৰত নিয়ন্ত্রণ নাইকিয়া হ’ল , তেতিয়া তেওঁলােক যথেষ্ট শংকিত হ’ল ।

গতিকে , তুৰস্কৰ সম্রাটক ইছলামৰ খলিফা বা ধ্যাত্মিক গুৰু হিচাপে পূৰ্বৰ মর্যাদালৈ ঘূৰাই নিয়াৰ উদ্দেশ্যে মৌলানা চৌকত আলি আৰু মহম্মদ আলিৰ নেতৃত্বত ভাৰতৰ মুছলমানসকলে খিলাফৎ আন্দোলন আৰম্ভ কৰে । গান্ধীজীয়ে হিন্দু আৰু মুছলমান লােকসকলক ঐক্যবদ্ধ কৰাৰ লক্ষ্যেৰে এই আন্দোলনলৈ সমর্থন আগবঢ়াইছিল ।

S.L. No.Contents
HISTORY (ইতিহাস)
পাঠ-1বংগ বিভাজন আৰু স্বদেশী আন্দোলন
পাঠ-2মহাত্মা গান্ধী আৰু ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্রাম
পাঠ-3অসমত ব্রিটিছ বিৰােধী জাগৰণ আৰু কৃষক বিদ্রোহ
পাঠ-4ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু অসমত জাতীয় জাগৰণ
পাঠ-5ভাৰত আৰু উত্তৰ – পূৰ্বাঞ্চলৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য
GEOGRAPHY (ভূগােল)
পাঠ-1অর্থনৈতিক ভূগােল: বিষয়বস্তু আৰু সম্পদ
পাঠ-2পৰিৱেশ আৰু পৰিৱেশৰ সমস্যা
পাঠ-3পৃথিৱীৰ ভূগোল
পাঠ-4অসমৰ ভূগোল
POLITICAL SCIENCE AND ECONOMICS
পাঠ-1ভাৰতীয় গণতন্ত্ৰ
পাঠ-2আন্তর্জাতিক সংস্থা – ৰাষ্ট্ৰসংঘ আৰু অন্যান্য
পাঠ-3মুদ্রা আৰু বেংক ব্যৱস্থা
পাঠ-4অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন

৩। ১৯২০-২২ চনত গান্ধীজীয়ে কিয় অসহযােগ আন্দোলন আৰম্ভ কৰিছিল ? ইয়াৰ কাৰ্যসূচী কি আছিল ? গান্ধীজীয়ে কিয় এই আন্দোলন বন্ধ কৰিছিল ?

উত্তৰঃ ১৯২০-২২ চনত গান্ধীজীয়ে অসহযােগ আন্দোলন আৰম্ভৰ কেইবাটাও কাৰক আছিল । এই কেইটা হৈছে – 

(ক) প্রথম বিশ্বযুদ্ধত ভাৰতে ব্রিটেইনক সমর্থন কৰাৰ ফলস্বৰূপে অৰ্থনীতিত নেতিবাচক প্রভাৱ পৰিছিল । এই যুদ্ধত ভাৰতৰ শ শ লােৰ মৃত্যু হৈছিল । 

(খ) ১৯১৯ চনৰ ৰাওলাট আইনে ভাৰতীয়সকলৰ ওপৰত দমনমূলক পদক্ষেপ গ্রহণ কৰা বুলি ভাৰতীয়সকলে অনুভৱ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল । এই আইনৰ অধীনত সন্ত্রাসবাদী কার্যকলাপত জড়িত বুলি সন্দেহ হােৱা লােকসকলক বিনা বিচাৰে ২ বছৰৰ বাবে কাৰাৰুদ্ধ কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল ।

(গ)  ১১১৯ চনৰ জালিয়ানৱালাবাগৰ  হত্যাকাণ্ডই ভাৰতীয়সকলক মর্মাহত কৰিছিল আৰু ব্রিটিছক বিতাড়িত কৰিবলৈ দৃঢ়সংকল্পবদ্ধ হৈছিল ।

(ঘ) ব্ৰিটিছসকলে ভাৰতত কৰা অর্থনৈতিক শােষণ সন্দর্ভত ভাৰতীয়সকলে উপলব্ধিৰ ফলত গান্ধীজীৰ আন্দোলনে জনসমর্থন আদায় কৰিব পাৰিছিল । 

(ঙ) তুৰস্কৰ সম্রাটৰ মর্যাদা  ঘূৰাই অনাৰ উদ্দেশ্যে ভাৰতীয় মুছলমানসকলে খিলাফৎ আন্দোলন আৰম্ভ কৰিছিল আৰু গান্ধীজীয়ে এই আন্দোলনলৈ সমর্থন আগবঢ়াইছিল । 

এই আন্দোলনৰ কেইটামান কাৰ্যসূচীতলত উল্লেখ কৰা হল- 

(ক) দেশৰ বিভিন্ন স্থানত বিদেশী বস্ত্র দহ কৰা হয় । 

(খ) বিদেশী বস্তু আৰু সুৰা বিক্ৰী কৰা দোকান বিলাক বর্জন কৰা হৈছিল । 

(গ) বৃহৎসংখ্যক ছাত্র – ছাত্রীয়ে চৰকাৰী বিদ্যালয় – মহাবিদ্যালয় এৰিছিল । 

(ঘ) কাশী বিদ্যাপীঠ , বেনাৰস বিদ্যাপীঠৰ লগতে আলিগঢ়ত জাতীয় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হৈছিল ।

(ঙ)  কংগ্ৰেছে প্রায় চল্লিশ লাখ স্বেচ্ছাসেৱকক সদস্যভুক্ত কৰিছিল । 

(চ) বিশ হাজাৰ যতন নির্মাণ কৰি বিতৰণ কৰা হয় । 

(ছ) ৰাইজৰ আদালতৰ জৰিয়তে বিবাদৰ মীমাংসা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল । 

(জ) অসহযােগ আন্দোলনৰ ঘৰচ বহনকাৰী তিলকশ্বৰাজ পুঁজিত অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে এক কোটিতকৈও অধিক টকাসংগৃহীত হৈছিল ।

(ঝ) বৃটিছে প্ৰদান কৰা উপাখি আৰু সন্মান বৰ্জন কৰা হৈছিল । 

৪। আইন অমান্য আন্দোলনৰ মূল লক্ষ্য কি আছিল ? এই আন্দোলনৰ মূল বৈশিষ্ট্য কি আছিল ? 

উত্তৰঃ ( ক ) লক্ষ্য :- ১৯৩০ চনৰ ৩১ জানুৱাৰীত মহাত্মা গান্ধীয়ে ভাইচৰয় আৰউইনক ভাৰতত ব্রিটিছ শাসনৰ কুপ্রভাৱ দূৰ কৰিবলৈ সতর্ক কৰি দিছিল আৰু তেওঁৰ হাতত কিছুমান দাবী সম্বলিত এখন পত্র প্রদান কৰিছিল । এই দাবীসমূহ হলঃ-

 (i) মাদক দ্রব্যৰ প্ৰচলন বন্ধ কৰা । 

(ii) টকা আৰু ষ্টার্লিঙৰ অনুপাত পৰিৱৰ্তন কৰা ।

(iii) মাটিৰ খাজনা আৰু সৈন্য বাহিনীৰ ব্যয় হ্রাস কৰা ।

(iv) লােণ কৰ আৰু অপৰাধ অনুসন্ধান শাখাৰ বিলুপ্ত কৰা ।

(v) প্রশাসনীয় ব্যয় হ্রাস কৰা ।

(vi) বিদেশী বস্ত্ৰৰ ওপৰত সীমা শুল্ক আৰােপ কৰা। 

(vii) ডাক সংৰক্ষণ বিধেয়ক গৃহীত কৰা । 

(viii) সকলাে ৰাজনৈতিক বন্দীক মুকলি কৰা ।

(ix) আত্মৰক্ষাৰ বাবে সাধাৰণ নাগৰিকক অস্ত্র – শস্ত্ৰ ৰখাৰ অনুজ্ঞাপত্ৰ প্ৰদান কৰা । 

(খ) বৈশিষ্ট্যঃ আইন অমান্য আন্দোলনে দেশৰ লােণ আইন ভংগ কৰাত গুৰুত্ব আৰােপ কৰিছিল । কেৱল চৰকাৰেহে লােণ প্রস্তুত কৰি জনসাধাৰণক বিক্রী কৰিব পাৰিছিল । ব্রিটিছ চৰকাৰৰ এই আইনক গান্ধীজীয়ে প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল । সেয়ে , এই আন্দোলন লােণ সত্যাগ্রহৰ জৰিয়তে সূচনা হৈছিল । ১৯৩০ চনৰ ১২ মার্চত ৭৮ জন অনুগামীৰ সৈতে গান্ধীজীয়ে সমুদ্র উপকূলত অৱস্থিত দাণ্ডিলৈ যাত্ৰা কৰিছিল আৰু সাগৰৰ পানী উতলাই লােণ প্রস্তুত কৰিছিল । অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে এই আন্দোলন দেশৰ সকলাে ঠাইতে ব্যাপ্ত হৈ পৰিছিল আৰু লােণ আইন ভংগৰ জৰিয়তে ব্রিটিছৰ বিৰােধিতা কৰিছিল । খান আব্দুল গফৰ খানৰ নেতৃত্বত ৰেড চার্টছ’হিচাপে জ্ঞাত ‘খুদাই খিটমদগাছ ‘ ( ঈশ্বৰৰ সেৱক ) সকলে আন্দোলনটোৰ পৰিচালনা কৰিছিল।শ শ মহিলাই এই আন্দোলনত যােগদান কৰিছিল যিয়ে মহাত্মা গান্ধীৰ লােণ আইন ভংগ কৰা ধাৰণাটো সমর্থন কৰিছিল । এই আন্দোলনত গান্ধীজীৰ লগতে হেজাৰ হেজাৰ স্বাধীনতা প্রেমী লােকক গ্রেপ্তাৰ কৰা হয় ।

৫। কি পৰিস্থিতিত ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ সূচনা হৈছিল ? ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত এই আন্দোলনৰ কাৰ্যসূচীক তুমি মাইলৰ খুটি হিচাপে সাব্যস্ত কৰিব খোজানে ? তোমাৰ মতামতৰ সমৰ্থনত যুক্তি দিয়া ।

উত্তৰঃ দেশৰ স্বাধীনতা লাভৰ বাবে মহাত্মা গান্ধীয়ে আৰম্ভ কৰা শেহৰটো গণ আন্দোলন আছিল ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন । গান্ধীজীৰ মতাদর্শক বাস্তৱ ৰূপ দিয়াৰ উদ্দেশ্যে কংগ্ৰেছ ৱৰ্কিং কমিটিয়ে ১৯৪২ চনৰ আগষ্টত ৱাৰ্ধাত মিলিত হৈ ভাৰত ত্যাগ প্রস্তাৱ গৃহীত কৰে । ১৯৪২ চনৰ ৭ আৰু ৮ আগষ্টত বােম্বাইত মিলিত হৈ নিখিল ভাৰত কংগ্ৰেছ কমিটিয়ে ভাৰত ত্যাগ প্রস্তাৱৰ কিছুৰূপান্তৰ ঘটাই ইয়াক গৃহীত কৰে ।

ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ সূচনা হােৱা পৰিস্থিতি কেইটা তলত উল্লেখ কৰা হ’ল-

(ক) ক্রিপছমিছনৰ ব্যর্থতা । 

(খ) জাপানৰ ভাৰত আক্ৰমণৰ ভাবুকি ।

 ( গ ) পূর্ববংগৰ সন্ত্রাস । 

( ঘ ) ব্রিটিছে ভাৰতক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিব নােৱাৰিব বুলি ভাৰতীয়সকলৰ মনত সঞ্চাৰ হােৱা উপলব্ধি ।এই তীব্র গণ আন্দোলনে ভাৰতৰ ব্রিটিছ চৰকাৰৰ ভেটি কঁপাই তুলিছিল । এই ঘটনাই স্বাধীনতা প্রাপ্তিৰ প্রক্রিয়া ত্বৰাম্বিত কৰিছিল ।

৬। ভাৰতীয় জাতীয় সেনা বাহিনীৰ বিষয়ে এটা চমুটোকা লিখা । 

উত্তৰঃ দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত জাপানী সৈন্যৰ ওচৰত আত্মসমর্পণ কৰা ভাৰতীয় বিষয়া কেপ্টেইন মােহন সিঙে ভাৰতীয় জাতীয় সেনাবাহিনীৰ ধাৰণাটো পােন প্রথমে পােষণ কৰিছিল । ১৯৪২ চনৰ মাৰ্চ মাহত টকিঅ’ত বিদেশবাসী ভাৰতীয়সকলক লৈ অনুষ্ঠিত এখন সভাত ভাৰতীয় স্বতন্ত্র লীগ গঠন কৰা হৈছিল ।

১৯৪২ চনৰ জুন মাহত বেংককত অনুষ্ঠিত সন্মিলনত ৰাসবিহাৰীবসুক ইয়াৰ সভাপতি হিচাপে নির্বাচিত কৰা হয় । এই সন্মিলনতেই ভাৰতীয় জাতীয় সেনাবাহিনী বা আজাদ হিন্দ ফৌজ পুনৰুজ্জীৱিতকৰণৰ সিদ্ধান্ত লােৱা হয় । এই লীগে সুভাষ চন্দ্র বসুক জাপানলৈ নিমন্ত্রণ জনায় আৰু তেওঁ উপস্থিত হােৱাত ভাৰতীয় স্বতন্ত্র লীগৰ সভাপতিৰ আসনখন তেওঁক যাচে ।

১৯৪৩ চনৰ ২১ অক্টোবৰত ছিংগাপুৰত স্বাধীন ভাৰতৰ প্রাদেশিক চৰকাৰ বা আজাদ হিন্দ চৰকাৰ গঠন কৰি সুভাষ চন্দ্র বসুৱে ব্রিটিছ – মুক্ত ভাৰত গঠনৰ সংকল্প লয়। তেওঁ জাতীয় সেনা বাহিনীটোৰ পুনৰগঠন কৰে। মহিলা সমন্ধিতে বহুতাে সাধাৰণ লােকক সৈন্য বাহিনীত ভর্তি কৰা হয় ।

মহিলাসকলৰ বাহিনীটোক ঝান্সিৰাণী ৰেজিমেন্ট ’ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয় । ভাৰতীয় জাতীয় সেনা বাহিনীয়ে জাপানৰ লগ লাগি ব্রিটিছসকলৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধত অৱতীৰ্ণ হৈছিল । ভাৰতীয় জাতীয় সেনা বাহিনীৰ শ্লোগান আছিল ‘জয় হিন্দ’ । সুভাষ চন্দ্র বসুৰ ‘ মােক তেজ দিয়া আৰু মই তােমালােকক স্বাধীনতা দিম ’ উক্তিটোৱে তেওঁৰ অনুগামীসকলক অনুপ্রাণিত কৰিছিল ।

জাপানৰ পৰাজয় আৰু আত্মসমর্পনে ভাৰতীয় জাতীয় সেনাবাহিনীটোৰ ভাগ্য স্তিমিত কৰিছিল । ১৯৪৫ চনত সংঘটিত হােৱা এক বিমান দুর্ঘটনাত সুভাষ চন্দ্র বসুৱে মৃত্যুবৰণ কৰে বুলি অনুমান কৰা হৈছে । ভাৰতীয় জাতীয় সেনাবাহিনীয়ে স্বাধীনতা প্রাপ্তিৰ হকে ভাৰতৰ জাতীয় সংগ্রামত স্মৰণীয় ভূমিকা পালন কৰিছিল , যাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ ওপৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মনােযােগ নিবদ্ধ হৈছিল ।

Leave a Reply

error: Content is protected !!
Scroll to Top
Scroll to Top
adplus-dvertising