Santanoo Tamuly Biography | শান্তনু তামূলীৰ জীৱনী: অসমৰ শিশু সাহিত্যৰ “মৌচাক মামা”

শান্তনু তামূলী (Santanoo Tamuly) (প্ৰকৃত নামঃ প্ৰমোদ চন্দ্ৰ তামূলী) অসমৰ সাহিত্য সমাজত এখন বিশেষ পৰিচিত নাম। ১৯৪৮ চনত জন্মগ্ৰহণ কৰা এই সাহিত্যিকজন শিশু সাহিত্যক্ষেত্ৰত তেওঁৰ অনন্য অৱদানৰ বাবেই জনসাধাৰণৰ মাজত অধিক জনপ্ৰিয়। সৰু আৰু লাহে লাহে গম্ভীৰকৈ গঢ়ি তোলা সাহিত্যিক জীৱনখনত তেওঁ “মৌচাক মামা” নামেই অধিক পৰিচিত। শিশু-কিশোৰৰ মনোজগতক ধৰি ৰসাল আৰু শিক্ষামূলক লেখনীৰ জৰিয়তে তেওঁ শিশুসাহিত্যক সমৃদ্ধ কৰি আহিছে।

শান্তনু তামূলীয়ে শিশু-কিশোৰৰ বাবে প্ৰকাশ কৰি থকা ‘মৌচাক’ আৰু ‘নতুন আৱিষ্কাৰ’ নামৰ আলোচনী দুখন আজিও তেওঁৰ আগ্ৰহ আৰু নিষ্ঠাৰে নিৰবিচ্ছিন্নভাৱে চলি আহিছে। এই আলোচনী দুখনৰ প্ৰতিষ্ঠাতা আৰু সম্পাদক হিচাপে তেওঁ কেই দশকমান ধৰি অক্লান্তভাৱে কাম কৰি আহিছে। শিশুৰ বাবে শিক্ষামূলক, সৃজনশীল আৰু কল্পনাশক্তি জাগ্ৰত কৰা ৰচনা প্ৰস্তুত কৰাত তেওঁৰ কলম সদায় সক্ৰিয়।

তেওঁৰ সাহিত্যিক জীৱনৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে শিশু সাহিত্য, তথাপি সাধাৰণ বিজ্ঞান, উদ্ভাৱনশীলতা আৰু নতুনত্বৰ ক্ষেত্ৰতো তেওঁৰ কলম সদায় বৈজ্ঞানিক চিন্তাধাৰাৰে পৰিপূৰ্ণ। এজন বিজ্ঞান লেখক হিচাপেও তেওঁ শিশু আৰু কিশোৰৰ মনত জ্ঞানপিপাসা আৰু অনুসন্ধিৎসা জাগ্ৰত কৰাত সফল হৈছে।

অসমীয়া শিশু সাহিত্য জগতলৈ তেওঁৰ অৱদান অমূল্য। ২০১২ চনত তেওঁৰ এই জীৱনসাফল্যক স্বীকৃতি দি সাহিত্য অকাডেমিৰ বাল সাহিত্য পুৰস্কাৰ প্ৰদান কৰা হয়। এই সন্মানে শিশুসাহিত্যক্ষেত্ৰত তেওঁৰ অধ্যৱসায় আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া কামক অধিক উচ্চতালৈ লৈ গৈছে।

• প্ৰকৃত নাম: প্ৰমোদ চন্দ্ৰ তামূলী
  
• ছদ্মনাম: শান্তনু তামূলী (মৌচাক মামা)
  
• জন্ম: ১ মাৰ্চ, ১৯৪৮
  
• জন্মস্থান: বেঙেনাখোৱা, গোলাঘাট, অসম
  
• দেউতাকৰ নাম: ডিম্বেশ্বৰ তামূলী
  
• মাতৃৰ নাম: ডালিমী তামূলী
  
• দাম্পত্য সংগী: কিৰণময়ী তামূলী
  
• শিক্ষা:
  
  • বি.ছ. (বিজ্ঞান), গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়, ১৯৬৮
    
  • এম.ছ. (ভূ-তত্ত্ব), গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়, ১৯৭০
    
  • ডক্টৰেট (R&D Management), গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়, ২০০০
    
  • PGT JMC, ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়, ২০০৪
    
• পেচা: বিজ্ঞানী, শিশু সাহিত্যিক, আলোচনী সম্পাদক
  
• চেনেহৰ নাম: মৌচাক মামা
  

শান্তনু তামূলী (Santanoo Tamuly) ৰ জন্ম আৰু প্ৰাৰম্ভিক জীৱন

শান্তনু তামূলীৰ জন্ম হয় ১৯৪৮ চনৰ ১ মাৰ্চত গোলাঘাট জিলাৰ বেঙেনাখোৱা অঞ্চলত। তেওঁৰ দেউতাক ডিম্বেশ্বৰ তামূলী চৰকাৰী চাকৰিৰত নিযুক্ত থাকিলেহি। ফলত পৰিয়ালটি বেঙেনাখোৱাৰ পৰা বৰকাঠনি চাহবাগিচালৈ স্থানান্তৰিত হয়। বাল্যকালৰ দিনবোৰ চাহবাগিচাৰ কোৱাৰ্টাৰত কটোৱাৰ অভিজ্ঞতাই তেওঁৰ জীৱনৰ ভাবধাৰাত বিশেষ প্ৰভাৱ পেলাইছিল।

শান্তনু তামূলী (Santanoo Tamuly) ৰ শিক্ষা জীৱন

বৰকাঠনি চাহবাগিচাৰ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়খনতেই তেওঁৰ বিদ্যালয় জীৱনৰ যাত্ৰা আৰম্ভ হয়। তৃতীয় শ্ৰেণী পাৰ হোৱাৰ পিছত, ১৯৫৭ চনত তেওঁ ঢেকীয়াল চৰকাৰী সাহায্যপ্ৰাপ্ত হাইস্কুলত ভৰ্তি হয় আৰু সেই স্কুলৰ পৰা দশম শ্ৰেণী সফলতাৰে সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৬৮ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা বিজ্ঞান শাখাত ডিষ্টিংচনসহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তাৰ পিছত ১৯৭০ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়তেই ভূ-তত্ত্বত এম. এছ. ছি. (M.Sc) প্রথম বিভাগত উত্তীৰ্ণ হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত, ২০০০ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা Research & Development Management বিষয়ত ডক্টৰেট ডিগ্ৰী অর্জন কৰে। পুনৰ ২০০৪ চনত ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা Journalism & Mass Communication বিষয়ত PGT J.M.C ডিগ্ৰী লাভ কৰে। 

শান্তনু তামূলী (Santanoo Tamuly) ৰ কৰ্মজীৱন

১৯৭৫ চনত শান্তনু তামূলীয়ে যোৰহাটৰ Regional Research Laboratory (CSIR)-ত Senior Scientist Assistant হিচাপে যোগদান কৰে। প্ৰায় তিনিজনমৰ অধ্যয়ন আৰু কামৰ পিছত ২০০৮ চনত Scientist ‘G’ পদৰ পৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে।

অৱসৰ নেওতাৰ পিছতো তেওঁ শিশু সাহিত্য আৰু বিজ্ঞান প্ৰচাৰত নিজকে উৎসৰ্গ কৰে। “মৌচাক” আৰু “নতুন আৱিষ্কাৰ” নামৰ আলোচনীৰ প্রতিষ্ঠা কৰি শিশু সাহিত্যিক জগতত এক বিশেষ স্থান দখল কৰে। এই আলোচনীৰ সম্পাদক হিচাপে তেওঁ “মৌচাক মামা” নামত জনাজাত।

শান্তনু তামূলী (Santanoo Tamuly) ৰ সমাজসেৱা আৰু সাংগঠনিক অৱদান

শান্তনু তামূলী শিশু সাহিত্যৰ লগতে সমাজ-সংস্কৃতিৰ ক্ষেত্ৰতো বিশেষভাৱে সক্ৰিয়। তেওঁ “হেৰিটেজ আছাম” নামৰ সংগঠনখনৰ সৈতে জড়িত হৈ যোৰহাট জিলাত দুবছৰে এখনকৈ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ “অসম গ্ৰন্থ মহোৎসৱ” আয়োজন কৰিছে। লগতে ইউনিচেফৰ পৃষ্ঠপোষকতাত চাহবাগিচাৰ শিশু সকলৰ ভাষা বিকাশৰ কাৰ্যসূচীও আগুৱাই নি গৈছে।

শান্তনু তামূলী (Santanoo Tamuly) ৰ সাহিত্যিক অৱদান

তেখেত বহুবছৰ ধৰি বিভিন্ন আলোচনীৰ সম্পাদকীয় দায়িত্ব পালন কৰিছে। বৰ্তমানত ‘মৌচাক’ আৰু ‘নতুন আৱিষ্কাৰ’ আলোচনীৰ সম্পাদক হিচাপে কাৰ্য্যৰত থাকি অসমীয়া শিশু-সাহিত্য সমৃদ্ধ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। ‘মৌচাক’ আলোচনীখন তিনি দশকতকৈও অধিককাল, প্ৰায় ৩৪ বছৰৰ পৰা তেওঁৰ সম্পাদনাত প্ৰকাশ পাই আহিছে। তেওঁৰ অক্লান্ত প্ৰচেষ্টাত এই আলোচনী অসমীয়া শিশু-সাহিত্যত এক নতুন ধাৰাৰ সূচনা কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। [উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন] লগতে ‘নতুন আৱিষ্কাৰ’ আলোচনীখনো প্ৰায় ৩০ বছৰৰ পৰা তেওঁ নিৰবিচ্ছিন্নভাৱে সম্পাদনা কৰি আছে। ইয়াৰ আগতে তেওঁ ‘ত্ৰিশূল’, ‘ভূমিকা’ আদি বিভিন্ন আলোচনীৰ সম্পাদক হিচাপে কৰ্মৰত আছিল।

শিশু সাহিত্যৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য অৱদানৰ ভিতৰত আছে প্ৰায় ৪০টাতকৈও অধিক শিশুৰ কোৱা আৰু খেলা-সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধ। ১৯৯৪ চনত NCSTC, Department of Science & Technology (Ministry of Science & Technology, Govt. of India)-ৰ আৰ্থিক অনুদানত, অসম বিজ্ঞান সমিতিৰ মাধ্যমেৰে তেওঁ “Preparation of an Annotated Bibliography of Popular Science Books in Assamese Language” নামৰ এখন ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰকল্প প্ৰতিবেদনো সফলতাৰে সম্পন্ন কৰিছিল।

শিশু সাহিত্যত তেওঁৰ এখন বিখ্যাত গ্ৰন্থ ‘বনত ৰঙৰ মেলা’ পৰৱৰ্তীকালত তেওঁৰ নিজা অনুবাদত JOY IN THE JUNGLE নামেৰে নেচনেল বুক ট্ৰাষ্টে প্ৰকাশ কৰে। এই গ্ৰন্থখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি লাভ কৰাৰ উপৰিও দক্ষিণ আৰু পশ্চিম এছিয়াৰ ২৬খন দেশৰ বিদ্যালয়ৰ দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় শ্ৰেণীৰ পাঠ্যসূচীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল।

উপন্যাস আৰু কল্পবিজ্ঞান গ্ৰন্থ

• মানী, বাণী আৰু এখন ফুলনি (১৯৬৭)
  
• ইলেকট্ৰনিক নামৰ ল’ৰাটো (১৯৯৩)
  
• মায়ামৃগ (১৯৯৭)
  
• বনত ৰঙৰ মেলা (২০০৯)
  
• বুবু বুলবুলিৰ ফুলনি (২০০৯)
  

জনপ্ৰিয় বিজ্ঞান গ্ৰন্থ

• জোন আৰু জোনলৈ (১৯৭৩)
  
• সৰীসৃপ (১৯৭৪)
  
• বিজ্ঞানৰ যাদু (১৯৭৯)
  
• ফট’গ্ৰাফী (১৯৯৩)
  
• আকাশ মহাকাশ (২০০৬)
  
• কোনে কি কেনেকৈ উদ্ভাৱন কৰিছিল (২০০৮)
  

অনুবাদ গ্ৰন্থ

• ভাৰতৰ বিপন্ন প্ৰাণী আৰু সিহঁতৰ সংৰক্ষণ (১৯৯৫)
  
• মহাকাশৰ তাৰকা (১৯৯৩)
  
• গ্ৰহযুদ্ধ (২০০০)
  
• মোৰ ৰবট ৰব্বী (২০০১)
  
• সইটি-সইটি (২০০২)
  
• ধুমকেতুত উঠি (২০০৮)
  
• মাষ্টাৰ অৱ্ দা ৱৰ্ল্ড (২০১০)
  

ভ্ৰমণ কাহিনী

• টকিয়ত তেৰদিন (২০০৬)
  
• কলম্বোত সাতদিন (২০১৩)
  

সংকলন আৰু সম্পাদনা

• সৰ্বোত্তম জানেনে (২০১০)
  
• প্ৰজ্ঞা (১৯৯৭)
  
• আবৃত্তি (২০০৬)
  
• মজাৰ সাঁথৰ (২০০৬)
  
• পৃথিৱী আমাৰ ঘৰ (২০০৮)
  
• অসমীয়া কল্পবিজ্ঞান গল্প সংকলন (২০১৭)
  

শিশু সাহিত্য সম্পৰ্কীয় সংকলন

• নিৰ্বাচিত সাধুকথা (২০১৫)
  
• অসমীয়া শিশু-সাহিত্যৰ নিৰ্বাচিত চুটিগল্প (২০১৬)
  
• নিৰ্বাচিত অসমীয়া শিশু-নাট (২০১৮)
  

আলোচনামূলক গ্ৰন্থ

• অসমীয়া শিশু-সাহিত্য সমীক্ষা (২০১০)
  

বঁটা-সন্মান

• সাহিত্য অকাডেমি বাল সাহিত্য পুৰস্কাৰ (২০১২)
  
• দেৱৰ্ষি নাৰদ বঁটা
  
• সদস্য, Assamese Language Advisory Board, সাহিত্য অকাডেমি
  
• সভাপতি, Assam Science Writers’ Association
  
• Advisory Board Member (Assamese), National Book Trust, India
  
• বিভিন্ন সংস্থা আৰু প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা বৰ্ণাঢ্য সন্মান লাভ
  

উপসংহাৰ

শান্তনু তামূলী তথা “মৌচাক মামা” কেৱল এজন বিজ্ঞানী বা শিশু সাহিত্যিক নহয়, তেওঁ অসমীয়া সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ এক মাইলফলক। তেওঁৰ সম্পাদনা, শিশু সাহিত্য সৃষ্টিৰ মনোভাব আৰু সমাজক কল্পনাশক্তিৰ জগতলৈ লৈ যাবলৈ কৰা চেষ্টা আগন্তুক প্ৰজন্মৰ বাবে প্ৰেৰণাৰ উৎস। অসমীয়া শিশুসাহিত্য জগতত তেওঁৰ নাম চিৰদিন উজ্জ্বল হৈ থাকিব।

FAQs

1. শান্তনু তামূলীৰ প্ৰকৃত নাম কি?
উত্তৰ: প্ৰমোদ চন্দ্ৰ তামূলী।

2. তেওঁৰ ছদ্মনাম কি?
উত্তৰ: শান্তনু তামূলী, আৰু শিশু সকলৰ মাজত “মৌচাক মামা” নামে জনাজাত।

3. শান্তনু তামূলী কেতিয়া জন্মগ্ৰহণ কৰে?
উত্তৰ: ১ মাৰ্চ, ১৯৪৮ চনত।

4. শান্তনু তামূলী কোনখন আলোচনীৰ সম্পাদক হিচাপে জনাজাত?
উত্তৰ: মৌচাক আৰু নতুন আৱিষ্কাৰ।

5. তেওঁ কি পুৰস্কাৰ লাভ কৰিছে?
উত্তৰ: ২০১২ চনৰ সাহিত্য অকাডেমি বাল সাহিত্য পুৰস্কাৰসহ বহু বঁটা লাভ কৰিছে।

6. শান্তনু তামূলীৰ দাম্পত্য সংগীৰ নাম কি ?
উত্তৰ: কিৰণময়ী তামূলী।

Read also: Bhabananda Deka Biography | ভৱানন্দ ডেকাৰ জীৱনী