Irrfan Khan Biography | ইৰফান খানৰ জীৱনী: বিশিষ্ট ভাৰতীয় অভিনেতা 

ইৰফান খান (Irrfan Khan) এজন বিশিষ্ট ভাৰতীয় অভিনেতা আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক আছিল। তেওঁ কেৱল হিন্দী চলচ্চিত্ৰত নহয়, ব্ৰিটিছ আৰু হলিউডৰ বহুতো ছবিতো নিজৰ অভিনয়ৰ জৰিয়তে বিশেষ পৰিচিতি লাভ কৰিছিল। তিনিটাকৈ দশক ধৰি চলচ্চিত্ৰ জগতৰ সৈতে জড়িত থকা অৱস্থাত তেওঁ প্ৰায় ৫০খন ভাৰতীয় ছবিত অভিনয় কৰিছিল। কলাত্মক আৰু সুকীয়া অভিনয়শৈলীৰ বাবে ইৰফানে ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা, এচিয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা আৰু চাৰিটা ফিল্মফেয়াৰ বঁটা সহ বহুতো ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মান অৰ্জন কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰ সমালোচকসকলে তেওঁৰ স্বাভাৱিক আৰু বাস্তৱিক অভিনয়ক ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ জগতৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ অভিনয়শৈলীৰ অন্যতম বুলি গণ্য কৰিছিল। ২০১১ চনত ভাৰত চৰকাৰে কলাক্ষেত্ৰত তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য অৱদানৰ বাবে তেওঁক পদ্মশ্ৰী সন্মান প্ৰদান কৰে।

• পূর্ণ নাম: চাহাবজাদে ইৰফান আলি খান
  
• জন্ম: ৭ জানুৱাৰী ১৯৬৭, জয়পুৰ, ৰাজস্থান, ভাৰত
  
• মৃত্যু: ২৯ এপ্ৰিল ২০২০, মুম্বাই
  
• জাতীয়তা: ভাৰতীয়
  
• পেচা: অভিনেতা, প্ৰযোজক
  
• অভিনয় যাত্ৰা: ১৯৮৫–২০২০
  
• দাম্পত্যসঙ্গী: সূতাপা চিকদাৰ (বি. ১৯৯৫)
  
• সন্তান: ২ (বাবিল, অয়ন)
  
• শিক্ষা: ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য বিদ্যালয়, নতুন দিল্লী

১৯৮৮ চনত মীৰা নায়াৰৰ অস্কাৰ মনোনীত চলচ্চিত্ৰ চালাম বোম্বেৰ জৰিয়তে তেওঁ প্ৰথমবাৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ জগতলৈ পাদুকা ৰাখে। আৰম্ভণিৰ দিনত কেইবাখনো ছবিত সৰু-সুৰা চৰিত্ৰত দেখা দিলেও, একেলগে খ্যাতি লাভ কৰিবলৈ তেতিয়া সক্ষম হোৱা নাছিল। কিন্তু ২০০৩ চনৰ হাছিল আৰু ২০০৪ চনৰ মকবুলত তেওঁৰ অভিনয়ে সমালোচক আৰু দর্শকৰ মন জয় কৰে। মকবুল ছবিখনত তেওঁৰ অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ফিল্মফেয়াৰৰ শ্ৰেষ্ঠ খলনায়কৰ বঁটা লাভ কৰে। তাৰপাছত ২০০৭ চনৰ *লাইফ ইন এ মেট্ৰ’*ত কৰা অভিনয়ে তেওঁৰ কেৰিয়াৰলৈ নতুন দিশ দিয়ে আৰু এই ছবিখনৰ বাবেই তেওঁ ফিল্মফেয়াৰৰ শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতাৰ বঁটা অৰ্জন কৰে।

২০১১ চনত মুক্তি পোৱা ক্ৰীড়া-জীৱনীমূলক ছবি পান সিং তোমাৰ তেওঁৰ জীৱনৰ অন্যতম সাফল্য হৈ পৰে। ইয়াত কৰা উজ্জ্বল অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা) আৰু ফিল্মফেয়াৰ সমালোচক বঁটা দুইটাৰেৰে সন্মানিত হয়। ২০১৩ চনৰ লাঞ্চবক্স ছবিখনে তেওঁৰ আন্তৰ্জাতিক খ্যাতি বঢ়ায় আৰু ছবিখন ব্রিটিছ চলচ্চিত্ৰ আৰু টেলিভিছন একাডেমী বঁটালৈ মনোনীত হয়। তাৰপিছত তেওঁ হাইদৰ (২০১৪), গুণ্ডে (২০১৪), পিকু (২০১৫), তালৱাৰ (২০১৫) আদিৰ দৰে বহু উল্লেখযোগ্য ছবিত অভিনয় কৰি পৰিচিতি লাভ কৰে। ২০১৭ চনৰ হিন্দী মিডিয়াম তেওঁ অভিনয় কৰা আটাইতকৈ বাণিজ্যিকভাৱে সফল চলচ্চিত্ৰ হয়। ভাৰত আৰু চীনত এই ছবিখন ব্যাপক সফলতা লাভ কৰে আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁ ফিল্মফেয়াৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ বঁটা লাভ কৰে।

বলিউডৰ উপৰিও তেওঁ ব্ৰিটিছ আৰু হলিউদৰ বহু ছবিত কাম কৰিছে। তাৰ ভিতৰত দ্য ৱারিঅৰ (২০০১), দ্য নেমচেক (২০০৬), দ্য দাৰ্জিলিং লিমিটেড (২০০৭), শ্লামডগ মিলিয়নেয়াৰ (২০০৮), নিউয়ৰ্ক, আই লাভ ইউ (২০০৯), দ্য এমেজিং স্পাইডাৰমেন (২০১২), লাইফ অৱ পাই (২০১২), জুৰাচিক ৱৰ্ল্ড (২০১৫) আৰু ইনফাৰ্নো (২০১৬) বিশেষ উল্লেখযোগ্য।

২০১৭ চনলৈকে তেওঁৰ অভিনীত চলচ্চিত্ৰসমূহে বিশ্ব বক্স অফিচত প্ৰায় ৩৬০ কোটি আমেৰিকান ডলাৰ আয় কৰে। কিন্তু ২০১৮ চনত তেওঁৰ দেহত নিউৰ’এণ্ড’ক্ৰাইন টিউমাৰৰোগ ধৰা পৰে আৰু দীৰ্ঘদিন ধৰি ৰোগৰ সৈতে যুঁজ দিয়াৰ পিছত ২০২০ চনৰ ২৯ এপ্ৰিলত ৫৩ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।

ইৰফান খান (Irrfan Khan) ৰ জন্ম  শৈশৱকাল আৰু শিক্ষা

ইৰফান খানৰ জন্ম ১৯৬৭ চনৰ ৭ জানুৱাৰী, ৰাজস্থানৰ জয়পুৰত। তেওঁৰ পিতৃ ইয়াশ্বীন আলি খান এটা টায়াৰৰ ব্যৱসায়ীৰূপে পৰিচিত আছিল আৰু মাতৃ আছিল ছৈয়দা বেগম খান। ইৰফান শৈশৱৰ পৰাই ক্ৰিকেট খেলিবলৈ ভাল পাৱিছিল আৰু তেওঁৰ প্ৰতিভা চি.কে. নাইডু টুৰ্ণামেণ্টলৈ বাছনি হোৱালৈকে দীঘলীয়াকৈ গঢ় লৈ উঠিছিল। কিন্তু অৰ্থনৈতিক সমস্যাৰ বাবে তেওঁ খেলপথত আগবাঢ়িব নোৱাৰিলে।

জয়পুৰত স্নাতকোত্তৰ অধ্যয়ন সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত, অভিনয়ত নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ তেওঁ ১৯৮৪ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য বিদ্যালয় (NSD)-ত ভৰ্তি হয়। ইয়াতেই তেওঁৰ অভিনয় প্রতিভা প্ৰশিক্ষণ আৰু গঢ় লৈ উঠিছিল।

ইৰফান খান (Irrfan Khan) ৰ ব্যক্তিগত জীৱন

ইৰফান খানে ১৯৯৫ চনত সূতাপা চিকদাৰক বিবাহ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ দুগৰাকী পুত্ৰ – বাবিল খান আৰু অয়ন খান। সূতাপা তেওঁলোকৰ জীৱনৰ সবল সহচৰী আছিল আৰু ইৰফানৰ অসুস্থতাৰ সময়তো ধৈৰ্য সহকাৰে তেওঁক সমৰ্থন কৰিছিল।

ইৰফান খান (Irrfan Khan) ৰ কর্মজীৱন

ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য বিদ্যালয়ত অভিনয়শিল্পৰ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰি ইৰফান খানে মুম্বাইলৈ যাত্ৰা কৰে। ইয়াত তেওঁ প্ৰথমতে দূৰদৰ্শনৰ কেইবাটাও ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰিছিল। ‘চাণক্য’, ‘ভাৰত এক খোজ’, ‘চাৰা জাহান হামাৰা’, ‘বনেগী আপনী বাত’, ‘চন্দ্ৰকান্তা’, ‘শ্ৰীকান্ত’, ‘অনুগুঞ্জ’, ‘ষ্টাৰ বেষ্টচেলাৰ’ আৰু ‘স্পৰ্শ’ ধাৰাবাহিকত তেওঁৰ অৱদান বিশেষভাবে স্মৰণীয়। ইয়াৰ আগতেই তেওঁ দূৰদৰ্শনৰ ‘লাল ঘাঁছ পৰ নীলে ঘোঁৰে’ নাটকত লেনিনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। উদয় প্ৰকাশে নিৰ্মাণ কৰা এই নাটকখন মিখেইল ছাত্ৰভৰ ৰুছিয়ান নাটকৰ আধাৰত সজোৱা হৈছিল। লগতে ষ্টাৰ প্লাছৰ ‘ডৰ’ ধাৰাবাহিকত কে কে মেননৰ বিপৰীতে খলনায়কৰ ভুমিকাত তেওঁক দেখা গৈছিল। আলি ছাদাৰ জাফৰিৰ প্ৰযোজিত ‘কহকছন’ নাটকত তেওঁ বিপ্লৱী কবি মাখদুম মহিউদ্দীনৰ ভূমিকাও ৰূপায়ণ কৰিছিল।

১৯৮৮ চনত মীৰা নায়াৰৰ ‘সালাম বোম্বে’ ছবিৰ জৰিয়তে ইৰফান খানে বলিউডত প্ৰথম পাদাৰ্পণ কৰে। যদিও ছবিখনত তেওঁৰ ভূমিকাটো সৰু আছিল, তথাপিও ইয়াৰ জৰিয়তে তেওঁ চলচ্চিত্ৰ জগতত চিনাকি লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। তাৰপাছত ১৯৮৯ চনত বসু চেটেৰ্জিৰ ‘কমলা কি মৌত’ ছবিত ৰূপা গাংগুলিৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰে।

১৯৯০ৰ দশকত ‘এক ডাক্তৰ কি মৌত’ আৰু ‘চাচ্ছ এ লং জাৰ্নি’ ছবিত অভিনয় কৰি তেওঁ অভিনয়জীৱন আগুৱাই নিলে যদিও তেতিয়াই সাফল্যৰ স্বাদ নোপোৱা হৈছিল। ১৯৯৩-৯৪ চনত দূৰদৰ্শনত সম্প্ৰচাৰিত ধাৰাবাহিক ‘মৃত্যুঞ্জয়’ত ধনপুৰৰ চৰিত্ৰত তেওঁৰ অভিনয় দর্শকৰ মনত দাগ কাটে। এই ধাৰাবাহিকখন বিখ্যাত অসমীয়া সাহিত্যিক বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্যৰ উপন্যাসৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু পৰিচালনা কৰিছিল চাৰুকমল হাজৰিকাই। ১৯৯৮ চনত ‘জয় হনুমান’ ধাৰাবাহিকত তেওঁ ৰত্নাকৰ দস্যুৰ চরিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।

২০০১ চনত আছিফ কপাডিয়াৰ ইংৰাজী ছবি ‘ৱাৰিৱৰ’ত মুখ্য ভূমিকাত অভিনয়ৰ সুযোগ পায়। তাৰপাছত ২০০৩-২০০৪ চনৰ ভিতৰত ‘ৰোড টু লাদাখ’ চুটিছবিত অংশগ্ৰহণ কৰি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিসৰতো সন্মান অর্জন কৰে। ২০০৪ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ‘হাছিল’ ছবিত খলনায়ক হিচাপে তেওঁৰ অভিনয়ে তেওঁক ফিল্মফেয়াৰৰ শ্ৰেষ্ঠ ভিলেইনৰ বঁটা দাঙি আনে। ২০০৫ চনত মুক্তি পোৱা ‘ৰোগ’ ছবিত তেওঁ মুখ্য ভূমিকাত অভিনয় কৰে।

২০০৭ চনত ‘লাইফ ইন এ… মেট্ৰো’ ছবিত সহযোগী ভূমিকাৰ বাবে তেওঁ ফিল্মফেয়াৰৰ শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতাৰ বঁটা লাভ কৰে। লগতে ‘দ্য নেমচেক’ আৰু ‘দ্য দাৰ্জিলিং লিমিটেড’ত আন্তর্জাতিক পৰিসৰত অভিনয় কৰিছিল। ২০০৮ চনত ‘শ্লামডগ মিলিয়নাৰ’ ছবিত আৰক্ষীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি তেওঁ বিশ্বজুৰি সঁহাৰি লাভ কৰে।

২০১১ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ক্ৰীড়ামূলক জীৱনীমূলক ছবি ‘পান সিং তোমাৰ’ত অভিনয় কৰি তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা আৰু ফিল্মফেয়াৰৰ সমালোচক বঁটা দুয়ো দখল কৰে। ২০১২ চনত হলিউডৰ ‘দ্য এমেজিং স্পাইডাৰমেন’ আৰু আং লীৰ ‘লাইফ অৱ পাই’ ছবিতো তেওঁ অভিনয় কৰি বৈশ্বিক পৰিসৰত স্থান দখল কৰে।

‘লাঞ্চবক্স’ (২০১৩), ‘পিকু’ (২০১৫), ‘হাইদৰ’ (২০১৪), ‘তালৱাৰ’ (২০১৫) আদি ছবিত তেওঁৰ অভিনয়ে সমালোচক আৰু দর্শক উভয়কেইক সঁহাৰি দিয়াইছিল। ২০১৭ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ‘হিন্দী মিডিয়াম’ ছবিখনে বাণিজ্যিক আৰু সমালোচনামূলক দুই ক্ষেত্ৰতেই ভীষণ সাফল্য অৰ্জন কৰে আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা লাভ কৰে।

২০১৮ চনত ‘কাৰৱাঁ’ আৰু ‘ব্লেকমেইল’ত অভিনয় কৰি তেওঁ প্ৰশংসা লাভ কৰে। তেওঁৰ শেষ ছবি আছিল ‘অংৰেজি মিডিয়াম’ (২০২০), য’ত কৰিনা কাপুৰ খান আৰু ৰাধিকা মাদানৰ সৈতে অভিনয় কৰিছিল।

ইৰফান খান (Irrfan Khan) ৰ উল্লেখযোগ্য চলচ্চিত্ৰ

• পান সিং তোমাৰ (২০১১) – এই জীবনীমূলক ছবিখনৰ বাবে তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে।
  
• লাঞ্চবক্স (২০১৩) – আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিসৰত বিশেষ সঁহাৰি লাভ কৰা ছবি।
  
• হাইদৰ (২০১৪), গুণ্ডে (২০১৪), পিকু (২০১৫), তালৱাৰ (২০১৫) – সমালোচক আৰু বাণিজ্যিক সাফল্য।
  
• হিন্দী মিডিয়াম (২০১৭) – তেওঁৰ আটাইতকৈ বাণিজ্যিকভাৱে সফল ছবি।
  

ইৰফান খান (Irrfan Khan) ৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰত অৱদান

ইৰফান খানে বলিউডৰ সীমা অতিক্ৰম কৰি হলিউড আৰু ব্ৰিটিছ ছবিতো অভিনয় কৰিছিল।
প্ৰধান ছবিসমূহ –

• The Warrior (2001)
  
• The Namesake (2006)
  
• Slumdog Millionaire (2008)
  
• The Amazing Spider-Man (2012)
  
• Life of Pi (2012)
  
• Jurassic World (2015)
  
• Inferno (2016)

ইৰফান খান (Irrfan Khan) ৰ অনান্য কার্যকলাপ

২০১৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁ ৰাজস্থান চৰকাৰৰ “Resurgent Rajasthan” অভিযানৰ ব্ৰেণ্ড এম্বেছেদৰ হিচাপে নিযুক্ত হৈছিল। লগতে জয়পুৰৰ বিধানসভা পথস্থিত ভাৰতীয় সেনাৰ যুদ্ধস্মৃতিক্ষেত্ৰত অনুষ্ঠিত পোহৰ-শব্দ অনুষ্ঠানৰ বাবে তেওঁৰ কণ্ঠ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই অনুষ্ঠানত ৰাজস্থানী সেনাৰ ঐতিহাসিক আৰু আধুনিক যুদ্ধত প্রদর্শিত শৌৰ্য, বীৰত্ব আৰু বিক্ৰমৰ কাহিনী উজ্জ্বলভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।

বঁটা আৰু সন্মান

• ফিল্মফেয়াৰ বঁটা – বহু শ্ৰেণীত বিজয়ী (হাছিল, লাইফ ইন মেট্ৰ’, হিন্দী মিডিয়াম)।
  
• ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (২০১১) – পান সিং তোমাৰৰ বাবে।
  
• পদ্মশ্ৰী (২০১১) – কলা ক্ষেত্ৰত অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে ভাৰত চৰকাৰে প্ৰদান কৰা চতুৰ্থ অসামৰিক সন্মান।
  

অসুস্থতা আৰু মৃত্যু

২০১৮ চনত ইৰফান খান নিউৰ’এণ্ড’ক্ৰাইন টিউমাৰ নামৰ এক বিৰল ধৰণৰ কৰ্কট ৰোগত আক্ৰান্ত হয়। লণ্ডনত চিকিৎসা গ্ৰহণ কৰাৰ পাছতো তেওঁৰ স্বাস্থ্য ধীৰে ধীৰে অবনতি হয়।

২৯ এপ্ৰিল ২০২০ চনত, ৫৩ বছৰ বয়সত, মুম্বাইৰ কোকিলাবেন ধীৰুভাই আম্বাণী হস্পিটেলত তেওঁ মৃত্যুবৰণ কৰে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ  কেইদিনমান আগতেই তেওঁৰ মাতৃৰ মৃত্যু হৈছিল।

উপসংহাৰ

ইৰফান খান আছিল এজন শিল্পী যিয়ে অভিনয়ক কেবল ব্যৱসায় হিচাপে নহয়, কলাৰূপে উপস্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ জীৱনসংগ্ৰাম, কৃতিত্ব আৰু সাফল্যই আগন্তুক প্ৰজন্মক অনুপ্ৰেৰণা যোগাই থাকিব। বলিউডৰ পৰা হলিউডলৈ যাত্ৰা কৰা এই মহান অভিনেতা চিৰকালেই চলচ্চিত্ৰ প্রেমীৰ হৃদয়ত জীয়াই থাকিব।

FAQs

প্ৰশ্ন ১: ইৰফান খান কেতিয়া জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল?
উত্তৰ: ৭ জানুৱাৰী ১৯৬৭, জয়পুৰত।

প্ৰশ্ন ২: ইৰফান খানৰ প্ৰথম চলচ্চিত্ৰ কি আছিল?
উত্তৰ: মীৰা নায়াৰৰ চালাম বোম্বে (১৯৮৮)।

প্ৰশ্ন ৩: তেওঁৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা কোন ছবিৰ বাবে লাভ কৰিছিল?
উত্তৰ: পান সিং তোমাৰ (২০১১)।

প্ৰশ্ন ৪: ইৰফান খানে কিমানবাৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা লাভ কৰিছিল?
উত্তৰ: চাৰিবাৰ বিভিন্ন শ্ৰেণীত।

প্ৰশ্ন ৫: তেওঁ কোন বছৰত পদ্মশ্ৰী বঁটা লাভ কৰিছিল?
উত্তৰ: ২০১১ চনত।

প্ৰশ্ন ৬: তেওঁৰ শেষ ছবি কি আছিল?
উত্তৰ: অংৰেজি মিডিয়াম (২০২0)।

Read also: Rishi Kapoor Biography | ঋষি কাপুৰৰ জীৱনী: ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ জগতৰ অন্যতম অভিনেতা