Class 11 Sociology Chapter 7 সামাজিক পৰিৱৰ্তন

Class 11 Sociology Chapter 7 সামাজিক পৰিৱৰ্তন The answer to each chapter is provided in the list so that you can easily browse throughout different chapter Assam Board HS Class 11 Sociology Chapter 7 সামাজিক পৰিৱৰ্তন and select needs one.

Join Telegram channel

Class 11 Sociology Chapter 7 সামাজিক পৰিৱৰ্তন

Also, you can read the SCERT book online in these sections Solutions by Expert Teachers as per SCERT (CBSE) Book guidelines. These solutions are part of SCERT All Subject Solutions. Here we have given Assam Board Class 11 Sociology Chapter 7 সামাজিক পৰিৱৰ্তন Solutions for All Subject, You can practice these here.

সামাজিক পৰিৱৰ্তন

পাঠ: 7

দ্বিতীয় খণ্ড

অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

১। সংমিশ্ৰণ কোন প্ৰকাৰৰ সমাজৰ এটা প্ৰধান বৈশিষ্ট্য ?

উত্তৰ :- নগৰীয়া সমাজ।

২। ভাৰতবৰ্ষ এখন গ্ৰাম্য প্ৰধান দেশ, সচানে ?

উত্তৰ :- সচা।

৩। নগৰীয়া সমাজৰ এটা বৈশিষ্ট্য উল্লেখ কৰা।

উত্তৰ :- সামাজিক গতিশীলতা।

৪। সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ এটা কাৰণ উল্লেখ কৰা।

উত্তৰ :- জনসংখ্যা বৃদ্ধি।

৫। সামাজিক পৰিৱৰ্তনে মানুহৰ “সম্বন্ধৰ পৰিৱৰ্তনকে” বুজায়- কথাষাৰ সচানে ?

উত্তৰ :- সচা।

৬। “বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ উন্নতিয়ে মানৱ সমাজৰ পৰিৱৰ্তনত প্ৰভাৱ পেলায়” সচানে মিছা লিখা। 

উত্তৰ :- সচা।

৭। ভাৰতবৰ্ষৰ গ্ৰাম্য সমাজৰ পৰিৱৰ্তনৰ দুটা কাৰণ লিখা।

উত্তৰ :- (i) উদ্যোগীকৰণ আৰু (ii) আধুনিক শিক্ষা।

৮। উদ্যোগীকৰণৰ অৰ্থ লিখা।

উত্তৰ :- উদ্যোগীকৰণ মানে শিল্প, উদ্যোগ, কল-কাৰখানা ইত্যাদি স্থাপন কৰা বুজায়।

৯। নগৰীকৰণ কি ?

উত্তৰ :- কোনো এখন গাওঁ নগৰ অঞ্চললৈ পৰিৱৰ্তন হোৱাকে নগৰীকৰণ বোলে।

১০। আধুনিকৰণৰ দুটা প্ৰধান বৈশিষ্ট্য লিখা।

উত্তৰ :- আধুনিকৰণৰ দুটা প্ৰধান বৈশিষ্ট্য হ’ল :

(i) যুক্তিসংগত চিন্তাধাৰা।

(ii) বিজ্ঞানসন্মত মনোভাৱ।

ৰচনাধৰ্মী প্ৰশ্নোত্তৰ

১। সামাজিক পৰিৱৰ্তন মানে কি ?

উত্তৰ :- সাধাৰণ ভাষাত ক’বলৈ গ’লে সামাজিক পৰিৱৰ্তনে সেই তাৎপৰ্যপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তনবোৰক বুজায়- যি কোনো বস্তু বা পৰিস্থিতিৰ মৌলিক সংৰচনাক এক নিৰ্ধাৰিত কালত সলনি কৰে। অৰ্থাৎ সামাজিক পৰিৱৰ্তনে যি কোনো আৰু সকলো পৰিৱৰ্তনক নুবুজায়। সমাজৰ বৃহৎ অংশলৈ অহা গভীৰ আৰু ব্যাপক পৰিৱৰ্তনকহে সামাজিক পৰিৱৰ্তন বোলা হয়। 

২। বিৱৰ্তন (evolution) মানে কি ?

উত্তৰ :- এক দীৰ্ঘ সময় জুৰি ধীৰ গতিত হোৱা পৰিৱৰ্তনক বিৱৰ্তন বুলি কোৱা হয়। প্ৰকৃতি বিজ্ঞানে চাৰ্লচ ডাৰউইনে এই অৱধাৰণাটো আগবঢ়াইছিল। জীৱিত প্ৰাণীৰ বিকাশ সম্বন্ধে আলোচনা কৰোঁতে ডাৰউইনে মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে জীৱিত প্ৰাণীয়ে কেইবাশ বা কেতিয়াবা হাজাৰ বছৰ ধৰি ধীৰ গতিত প্ৰকৃতিৰ সৈতে খাপ খুৱাকৈ নিজকে পৰিৱৰ্তন কৰে। ডাৰউইনে এই প্ৰক্ৰিয়াটোক বিৱৰ্তন আখ্যা দিছিল।

৩। ‘যোগ্যজন বৰ্তী থকা’ (Surviaval of the fittest) নীতি কি ?

উত্তৰ :- ডাৰউইনৰ বিৱৰ্তনবাদে ‘যোগ্যজন বৰ্তী থকা’ নীতিৰ ওপৰত জোৰ দিছিল। ডাৰউইনৰ মতে প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ লগত যিবোৰ জীৱই খাপ খুৱাই ল’ব পাৰে সেইবোৰহে জীয়াই থাকে আৰু যিবোৰ জীৱই পৰিৱেশৰ লগত খাপ খাব নোৱাৰে সেইবোৰ প্ৰকৃতিৰ পৰা নিশ্চিহ্ন হৈ যায়। এয়েই হ’ল ‘যোগ্যজন বৰ্তী থকা’ নীতি।

৪। ‘সামাজিক ডাৰউইনিজম’ (Social Darwinism) মানে কি ?

উত্তৰ :- চাৰ্লচ ডাৰউইনে আগবঢ়োৱা বিৱৰ্তনবাদ আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত হৈ থকা যোগ্যজন বৰ্তী থকা নীতি মূলতঃ জীৱৰ বিৱৰ্তন আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰক্ৰিয়াৰ লগত জড়িত যদিও পিছৰ পৰ্যায়ত এই নীতিৰ জৰিয়তে সামাজিক জীৱনৰ পৰিৱৰ্তনো আলোচনা কৰা হয়। ইয়াকে সামাজিক ডাৰউইনিজম বোলা হয়। সামাজিক ডাৰউইনিজমে সমাজত চলি থকা পৰিৱৰ্তনৰ লগত খাপ খাব নোৱাৰা চামটোক পৃথিৱীৰ পৰা নিশ্চিহ্ন কৰিব বুলি ভাবে।

৫। বৈপ্লৱিক পৰিৱৰ্তন মানে কি ?

উত্তৰ :- বিৱৰ্তনাত্মক পৰিৱৰ্তনৰ বিপৰীতে তুলনামূলকভাৱে ক্ষিপ্ৰতাৰে আৰু কেতিয়াবা আকস্মিকভাৱে হোৱা পৰিৱৰ্তনক বৈপ্লৱিক পৰিৱৰ্তন বোলা হয়। ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰত বৈপ্লৱিক পৰিৱৰ্তনে পূৰ্বৰ শাসক শ্ৰেণীক গাদীচ্যুত কৰি সমাজত ক্ষমতাৰ সংৰচনা দ্ৰুতগতিত পৰিৱৰ্তন কৰাটো বুজায়। বৈপ্লৱিক পৰিৱৰ্তনৰ ধাৰণাটোৱে মূলত দ্ৰুত, আকস্মিক আৰু সম্পূৰ্ণ ৰূপান্তৰক বুজাবলৈ প্ৰয়োগ কৰা হয়।

৬। সামাজিক পৰিৱৰ্তন কেইপ্ৰকাৰৰ আৰু কি কি ?

উত্তৰ :- পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰকৃতি আৰু প্ৰভাৱৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি পৰিৱৰ্তনক দুটা ভাগত ভগাব পাৰি- সংৰচনাত্মক পৰিৱৰ্তন আৰু ধাৰণা, মূল্যবোধ আৰু বিশ্বাসৰ পৰিৱৰ্তন। 

৭। সংৰচনাত্মক পৰিৱৰ্তন (Structural change) মানে কি ? 

উত্তৰ :- সমাজৰ সংস্থা বা সংস্থাক পৰিচালিত কৰা নীতি নিয়মৰ পৰিৱৰ্তন কৰি সমাজৰ গাঠনিৰ পৰিৱৰ্তন ঘটোৱা প্ৰক্ৰিয়াটোক সংৰচনাত্মক পৰিৱৰ্তন বুলি কোৱা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে সোণ, ৰূপৰ মুদ্ৰাৰ সলনি কাগজৰ নোটৰ প্ৰচলনে সমাজলৈ অন্য ব্যাপক পৰিৱৰ্তনক সংৰচনাত্মক পৰিৱৰ্তন বুলি কোৱা হয়।

৮। মূল্যবোধ আৰু বিশ্বাসত হোৱা পৰিৱৰ্তনে কোনধৰণে সামাজিক পৰিৱৰ্তন কঢ়িয়াই আনে ব্যাখ্যা কৰা।

উত্তৰ :- মূল্যবোধ আৰু বিশ্বাসত হোৱা পৰিৱৰ্তনে সমাজলৈ ব্যাপক সামাজিক পৰিৱৰ্তন কঢ়িয়াই আনে। উদাহৰণস্বৰূপে শিশু আৰু ল’ৰালিকালৰ বিষয়ে থকা ধাৰণা আৰু বিশ্বাসৰ পৰিৱৰ্তনে সমাজলৈ কঢ়িয়াই অনা পৰিৱৰ্তনলৈ আঙুলিয়াব পাৰি। ১৯ শতিকাৰ শেষৰ পিনে শিশুক যিমান সোনকালে পৰা যায় কৰ্মত নিয়োগ কৰাটো ভাল আৰু উচিত বুলি ভবা হৈছিল। তেতিয়া ল’ৰালি কালৰ বিষয়ে বিশেষ ধাৰণা নাছিল আৰু শিশুৱে কি কৰা উচিত বা কি কৰা অনুচিত সেই বিষয়েও কোনো স্পষ্ট ধাৰণা নাছিল। কিন্তু বিংশ শতিকাৰ আগভাগত ল’ৰালি কালটোক জীৱনৰ এক বিশেষ পৰ্যায় বুলি গণ্য কৰা হ’ল। সেইসময়তে সৃষ্টি হোৱা বাধ্যতামূলক শিক্ষাৰ ধাৰণাৰ প্ৰভাৱত শিশুক কাৰখানাৰ পৰিৱৰ্তে পঢ়াশালীলৈ পঠোৱাৰ ব্যৱস্থা আৰম্ভ হ’ল। বহুদেশে শিশু শ্ৰমিক বন্ধ কৰি আইন প্ৰণয়ন কৰিলে। এনেকৈয়ে শিশু সম্বন্ধীয় মূল্যবোধ আৰু বিশ্বাসৰ পৰিৱৰ্তনে সমাজলৈ ব্যাপক পৰিৱৰ্তন কঢ়িয়াই আনিলে।

৯। সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ উৎস বা কাৰণবোৰৰ কি কি ? 

উত্তৰ :- সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ কাৰণবোৰক কেতিয়াবা আভ্যন্তৰীণ (অন্ত:ৰ্জাত) আৰু বহিৰ্ভূত (বহিৰ্জাত) কাৰণ ৰূপেও শ্ৰেণীকৰণ কৰিব পাৰি। ইয়াৰ পৰি ৫ টা বহল ভাগত সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ উৎস বা কাৰণবোৰক ভাগ কৰিব পাৰি। সেইবোৰ হ’ল- (ক)পৰিপাৰ্শ্বিক, (খ) প্ৰযুক্তিগত, (গ) অৰ্থনৈতিক, (ঘ) ৰাজনৈতিক আৰু (ঙ) সাংস্কৃতিক।

১০। পৰিৱেশে কেনেকৈ সামাজিক পৰিৱৰ্তন কঢ়িয়াই আনে ব্যাখ্যা কৰা।

উত্তৰ :- পৰিৱেশে প্ৰকৃততে সমাজ গঢ় দিয়ে। সাৰুৱা নদী উপত্যকাত জীৱন নিৰ্বাহ সুচল হোৱাৰ বাবেই পুৰণি সভ্যতা বিলাক নদী উপত্যকাত গঢ়লৈ উঠিছিল। আজি বিজ্ঞান প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ তীব্ৰ বিকাশৰ ফলত বহু সময়ত মানুহে প্ৰকৃতিক নিয়ন্ত্ৰণাধীন কৰিছে যদিও আজিও প্ৰকৃতিয়ে সামাজিক পৰিৱৰ্তনত প্ৰভাৱ পেলাই আহিছে। প্ৰাকৃতিক বিপৰ্যয় যেনে ভূমিকম্প, আগ্নেয়গিৰিৰ উদগীৰণ, বানপানী বা চুনামীৰ দৰে সাগৰীয় জোৱাৰ ভাটাই সমাজক স্থায়ীভাৱে সলনি কৰি আহিছে। ইতিহাসত প্ৰাকৃতিক বিপৰ্যয়ৰ এনে বহু উদাহৰণ আছে য’ত কেতিয়াবা সমাজৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপান্তৰ হৈছে আৰু কেতিয়াবা সম্পূৰ্ণ ধ্বংস হৈছে। কেতিয়াবা প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশে সমাজক উপকৃত কৰাও দেখা গৈছে। মধ্য প্ৰাচ্যত খাৰুৱা তেলৰ দৰে প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ আৱিষ্কাৰে সেই অঞ্চলৰ সমাজলৈ ব্যাপক পৰিৱৰ্তন কঢ়িয়াই আনিছে।

১১। প্ৰযুক্তিবিদ্যা আৰু অৰ্থনীতিয়ে কেনেদৰে সামাজিক পৰিৱৰ্তন সাধন কৰে। 

উত্তৰ :- প্ৰযুক্তিবিদ্যা আৰু অৰ্থনৈতিক পৰিৱৰ্তনৰ যৌথ সংযোজনৰ ফলতেই বৰ্তমান যুগলৈ ব্যাপক পৰিৱৰ্তন আহিছে। আধুনিক ঔদ্যোগিক সমাজখন সৃষ্টিৰ মূলতে আছিল শিল্প বিপ্লৱ। শিল্প বিপ্লৱে ঔদ্যোগীকৰণৰ গতি ক্ষিপ্ৰ কৰাৰ লগতে সমগ্ৰ বিশ্বতে বেপাৰ-বাণিজ্য বিস্তাৰিত হোৱাত সহায় কৰিছিল। ভাপ ইঞ্জিনৰ আৱিষ্কাৰে পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ ব্যাপক উন্নতি সাধন কৰিছিল। আমেৰিকা আৰু এচিয়াত ৰেলপথে উদ্যোগ আৰু বাণিজ্য বিস্তাৰিত হোৱাত সহায় কৰিছিল। ভাপ ইঞ্জিন চালিত জাহাজ সমুদ্ৰ যাত্ৰা বেগী আৰু নিৰ্ভৰযোগ্য কৰি তুলিলে যাৰ ফলত- আন্তঃৰ্জাতিক বেপাৰ-বাণিজ্যৰ লগতে প্ৰব্ৰজন বৃদ্ধি পালে। 

খাৰ-বাৰুদকে আদি কৰি সমৰ প্ৰযুক্তিবিদ্যা আৰু কাগজমুদ্ৰণ জগতত হোৱা বৈপ্লৱিক পৰিৱৰ্তনে চিৰকালৰ বাবেই সমাজখন সলনি কৰি পেলালে। শেহতীয়াকৈ তথ্য প্ৰযুক্তি (Information technology) ৰ দিশত হোৱা পৰিৱৰ্তনে সমগ্ৰ বিশ্বকে এখন গাৱলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিলে।

অৰ্থনীতিয়েও সমাজক প্ৰভাৱিত কৰে। শিল্প বিপ্লৱ সৃষ্টি হৈছিল আৰ্থিকভাৱে আগবঢ়া ইংলণ্ডত আৰু শিল্প বিপ্লৱে কঢ়িয়াই অনা সু-ফলবিলাক লাভ কৰি সমগ্ৰ ইউৰোপে এচিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত বেহা-বেপাৰৰ অচিলা লৈ উপনিৱেশ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। তেনেদৰে অধিক লাভৰ আশাত ইংৰাজে অসমৰ চাহ খেতিত কাম কৰিবলৈ বৰ্তমানৰ ঝাৰখণ্ড আৰু চত্তীশগড় অঞ্চলৰ পৰা বনুৱা আনিছিল। ইংৰাজৰ এই কাৰ্যই সমগ্ৰ অসমীয়া সমাজখনলৈ পৰিৱৰ্তন কঢ়িয়াই আনিলে। সমসাময়িক বিশ্বত বিশ্ববেংক (World Bank) আৰু বিশ্ববাণিজ্য সংস্থা (World Trade organization) ৰ দৰে বিত্তীয় সংস্থাই সমগ্ৰ বিশ্বৰ অৰ্থনীতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ লগতে সকলো সমাজকে কম বেছি পৰিমাণে প্ৰভাৱিত কৰিছে।

১২। সামাজিক পৰিৱৰ্তনত ৰাজনীতিয়ে কেনেকৈ প্ৰভাৱ পেলায় ? 

উত্তৰ :- ৰাজনীতি সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক। ইতিহাস অধ্যয়ন কৰিলে আমি এইটো গম পাও যে পুৰণি কালত ৰজা মহাৰাজাসকলৰ কাম-কাজে সমাজক প্ৰভাৱিত কৰিছিল।যুদ্ধত বিজয়ীসকলে বিজেতা সকলৰ মাজত পৰিৱৰ্তনৰ বীজ ৰোপণ কৰিছিল। আধুনিক ৰাষ্ট্ৰই গ্ৰহণ কৰা সিদ্ধান্তই সমগ্ৰ সমাজ   ব্যৱস্থাকে পৰিৱৰ্তন কৰে। আধুনিক সমাজক ব্যাপকভাৱে প্ৰভাৱিত কৰা দুটা ৰাজনৈতিক কাৰক হ’ল- গণতন্ত্ৰৰ প্ৰসাৰ আৰু সাৰ্বজনীন প্ৰাপ্তবয়স্ক ভোটাধিকাৰ ব্যৱস্থাৰ আবিৰ্ভাৱ। গণতন্ত্ৰৰ প্ৰসাৰে সমগ্ৰ সমাজখনকে ৰাজনীতিৰ লগত জড়িত কৰিলে। আনহাতে সাৰ্বজনীন প্ৰাপ্তবয়স্ক ভোটাধিকাৰ পদ্ধতিয়ে জাতি, বৰ্ণ, ধৰ্ম, ভাষা, লিংগ নিৰ্বিশেষে সকলো ব্যক্তিকে ভোটাধিকাৰ প্ৰদান কৰা সকলো ব্যক্তিকে সম-মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিলে। এনেদৰে ৰাজনীতিয়ে সমাজক প্ৰভাৱিত কৰে।

১৩। সংস্কৃতিয়ে কেনেদৰে সামাজিক পৰিৱৰ্তন সাধন কৰে ? 

                               অথবা

ধৰ্ম আৰু ক্ৰীড়াই সামাজিক পৰিৱৰ্তন আনিব পাৰেনে ? ব্যাখ্যা কৰা।

উত্তৰ :- সংস্কৃতি শব্দটোৰ অৰ্থ ব্যাপক আৰু ই সকলোধৰণৰ মানৱীয় কাৰ্যকে সামৰি লয়। সাধাৰণভাৱে সংস্কৃতি বুলিলে জ্ঞান, বিশ্বাস, ধাৰণা, মূল্যবোধ, ধৰ্ম, আচাৰ-ব্যৱহাৰ, নীতি-নিয়ম আদি সকলোকে বুজায়। সংস্কৃতিও সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ আহিলা স্বৰূপ। সমাজত প্ৰচুৰ প্ৰভাৱ পেলোৱা সংস্কৃতিৰ এটা উপাদান হৈছে ধৰ্ম। মেক্স ৱেবাৰে তেওঁৰ ‘The Protestant ethic and the Spirit of Capitaism’ নামৰ গ্ৰন্থখনত খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ প্ৰটেষ্টাণ্ট শাখাই পুজিবাদী ব্যৱস্থাৰ জন্ম আৰু বিকাশত যোগোৱা অৰিহণাৰ  বিষয়ে ব্যাখ্যা কৰিছিল। প্ৰটেষ্টাণ্ট শাখাই মানুহৰ জীৱনৰ বৈষয়িক সুখ-দুখৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল আৰু ধনসম্পদৰ দৰে ভৌতিক সুখৰ আধাৰবোৰক বেয়া বুলিও কোৱা নাছিল। যাৰফলত অধিক ধন-সম্পদ অৰ্জন কৰা আৰু অধিক বৈষয়িক সুখ লাভ কৰাৰ বাবে মানুহ ব্যাকুল হৈছিল। ৱেবাৰৰ মতে এই ব্যাকুলতাই আছিল পুজিবাদৰ আৰম্ভণি।

ধৰ্মৰ দৰে সংস্কৃতিৰ অন্য এক উপাদান ক্ৰীড়াইয়ো সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক। ব্ৰিটিছ অভিজাত শ্ৰেণীৰ খেল হিচাপে আৰম্ভ হোৱা ক্ৰিকেট কালক্ৰমত ইংৰাজ উপনিৱেশ বিলাকলৈ সম্প্ৰসাৰিত হৈ এতিয়া সমগ্ৰ বিশ্বৰে। এটা জনপ্ৰিয় খেল হৈ পৰিছে। সাম্প্ৰতিক সময়ত ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ ক্ৰিকেটৰ জনপ্ৰিয়তাই ইয়াৰ ব্যৱসায়িক পাৰ্শ্বচিত্ৰ সলনি কৰিছে আৰু ক্ৰিকেটক বৰ্তমান ভাৰতীয় সকলৰ ৰুচিবোধ পৰিচালনা কৰিছে। সমসাময়িকভাৱে ক্ৰিকেটৰ তীব্ৰ জনপ্ৰিয়তাই ভাৰতৰ পৰম্পৰাগত অন্য ক্ৰীড়াসমূহক সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিহ্ন কৰাৰো উপক্ৰম হৈছে। এনেদৰেই সংস্কৃতিয়ে সামাজিক পৰিৱৰ্তন সাধন কৰে।

১৪। সামাজিক শৃংখলা (Social order) মানে কি?      

উত্তৰ :- সামাজিক শৃংখলা হৈছে এটা প্ৰতিস্থিত সামাজিক ব্যৱস্থাৰ ভিতৰত থকা বাধা দিয়া বা নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ প্ৰৱণতা। সামাজিক শৃংখলা অবিহনে কোনো সামাজিক ব্যৱস্থায়েই চলি থাকিব নোৱাৰে। সমাজ এখনৰ স্থায়িত্বৰ বাবে কম বেছি পৰিমাণে একেদৰেই থকা কিছুমান বস্তুৰ প্ৰয়োজন যেনে- একে নীতি-নিয়ম, ব্যক্তি আৰু সংস্থাবোৰৰ নিৰ্দিষ্ট আচৰণবিধি আদি । সেই অৰ্থত সামাজিক শৃংখলাৰ ধাৰণাই পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰতিবন্ধক ৰূপে কাম কৰে। সেইবুলি ই নেতিবাচক ধাৰণা নহয়। ই এটা ইতিবাচক ধাৰণা- যি এটা বিশেষ আৰ্হিৰ সামাজিক সম্বন্ধ, মূল্যবোধ, প্ৰতিমান আদিৰ সক্ৰিয়ভাৱে তত্বাৱধান কৰে।

১৫। সমাজত সামাজিক শৃংখলা কেনেদৰে অটুত ৰখা হয় ব্যাখ্যা কৰা।

উত্তৰ :- সামাজিক শৃংখলা দুই ধৰণেৰে লাভ কৰিব পাৰি : স্বত:ষ্ফূৰ্ত ভাৱে আৰু বাধ্যবাধকতাৰ যোগেদি। কেতিয়াবা মানুহে স্বত:ষ্ফূৰ্তভাৱে নীতি-নিয়ম আৰু প্ৰতিমান মানি চলে আৰু কেতিয়াবা এনে নীতি-নিয়ম, প্ৰতিমান আদি মানি চলিবলৈ মানুহক বাধ্য কৰোৱা হয়। প্ৰায়বোৰ সমাজে সামাজিক শৃংখলা বৰ্তাই ৰাখিবলৈ এই দুয়োটাৰে মিশ্ৰিত প্ৰণালী প্ৰয়োগ কৰে।

সাধাৰণতে সামাজিকৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা ব্যক্তি বা সমাজৰ লগত পৰিচয় কৰি দিয়া হয়। অৰ্থাৎ এই প্ৰক্ৰিয়াৰ দ্বাৰাই ব্যক্তিয়ে সমাজৰ নীতি-নিয়ম, প্ৰতিমান আদিৰ শিক্ষা লাভ কৰে। গতিকে সামাজিক শৃংখলাৰ প্ৰতি স্বত:ষ্ফূৰ্ত সন্মতি সামাজিকৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ পৰা উদ্ভৱ হয়। কিন্তু সামাজিকৰণ যিমান কাৰ্যক্ষম নহওক কিয় ই সমাজৰ সকলোবোৰ প্ৰতিমানৰ বাবে সম্পূৰ্ণ আৰু স্থায়ী সন্মতি সকলো সময়তে উৎপন্ন কৰিব নোৱাৰে। সেয়েহে সংস্থা আৰু ব্যক্তিয়ে যাতে প্ৰতিস্থিত সামাজিক প্ৰতিমাণবোৰ মানি চলে তাৰ বাবে সকলো আধুনিক সমাজতেই কম বেছি পৰিমাণে ক্ষমতা বা বল প্ৰয়োগ কৰা হয়। এনেদৰে সমাজত সামাজিক শৃংখলা ৰক্ষা কৰা হয়।

Leave a Reply

error: Content is protected !!
Scroll to Top
Scroll to Top
adplus-dvertising