Class 11 Sociology Chapter 1 সমাজ সমাজশাস্ত্ৰ আৰু অন্যান্য সমাজবিজ্ঞানৰ মাজত সম্পর্ক

Class 11 Sociology Chapter 1 সমাজ সমাজশাস্ত্ৰ আৰু অন্যান্য সমাজবিজ্ঞানৰ মাজত সম্পর্ক The answer to each chapter is provided in the list so that you can easily browse throughout different chapter Assam Board HS Class 11 Sociology Chapter 1 সমাজ সমাজশাস্ত্ৰ আৰু অন্যান্য সমাজবিজ্ঞানৰ মাজত সম্পর্ক and select needs one.

Join Telegram channel

Class 11 Sociology Chapter 1 সমাজ , সমাজশাস্ত্ৰ আৰু অন্যান্য সমাজবিজ্ঞানৰ মাজত সম্পর্ক

Also, you can read the SCERT book online in these sections Solutions by Expert Teachers as per SCERT (CBSE) Book guidelines. These solutions are part of SCERT All Subject Solutions. Here we have given Assam Board Class 11 Sociology Chapter 1 সমাজ সমাজশাস্ত্ৰ আৰু অন্যান্য সমাজবিজ্ঞানৰ মাজত সম্পর্ক Solutions for All Subject, You can practice these here.

সমাজ , সমাজশাস্ত্ৰ আৰু অন্যান্য সমাজবিজ্ঞানৰ মাজত সম্পর্ক

পাঠ: 1

প্ৰথম খণ্ড

অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

১। সমাজতত্ত্বৰ পিতৃ কোন ?

উত্তৰ :- আগষ্ট ক’ট ।

২। সমাজতত্ত্বৰ জন্ম কেতিয়া হৈছিল ?

উত্তৰ :- ১৮৩৯ চনত ।

৩। এগৰাকী ভাৰতৰ বিশিষ্ট সমাজত্বত্ত্ববিদৰ নাম লিখা ।

উত্তৰ :- ডঃ ৰাধাকমল মূখাৰ্জী ।

৪। ‘সামাজিক সম্বন্ধ’ সমাজৰ /সংস্থাৰ/ প্ৰমূল্যৰ এটা প্ৰধান বৈশিষ্ট্য ।

(শুদ্ধ উত্তৰটো লিখা)

উত্তৰ :- সমাজৰ ।

৫। প্ৰত্যক্ষবাদ কি ? 

উত্তৰ :- সমসাময়িক সমাজ ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে শুদ্ধ তথ্য সংগ্ৰহ কৰি পৰ্যবেক্ষণৰ জড়িয়তে বাস্তৱসন্মত অধ্যয়ন কৰা পঞ্চতিয়েই হ’ল প্রত্যক্ষবাদ ।

৬। সমাজশাস্ত্ৰ হৈছে সমাজ বিজ্ঞান /প্ৰাকৃতিক বিজ্ঞান । (শুদ্ধ উত্তৰটো লিখা ) 

উত্তৰ :- প্ৰাকৃতিক বিজ্ঞান ।

৭। প্ৰত্যক্ষবাদী দৰ্শনৰ শ্ৰষ্ঠা কোন ।

উত্তৰ :- আগষ্ট ক’ট ।

৮। সমাজশাস্ত্ৰৰ জন্মস্থান কোন ৰাষ্ট্ৰত অৱস্থিত ?

উত্তৰ :- ফ্ৰান্সত ।

৯। সমাজতত্বই কি কৰে ? 

উত্তৰ : সমাজতত্বই সামাজিক ক্ৰিয়া, সামাজিক সম্বন্ধ আৰু এইবোৰৰ প্ৰকৃতি, স্বৰূপ, ফলাফল আৰু পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কৰ বিষয়ে অধ্যয়ন 

কৰে ।

১০। ‘সমাজতত্ত্ব আৰু নেতৃত্ব যজা ভগ্নীস্বৰোপ’- এই উক্তিটো কোনে আগবঢ়াইছিল ? 

উত্তৰ :- এ. এল. ক্ৰবাৰে ।

চুমু আৰু ৰচনাধৰ্মী প্ৰশ্নোওৰ

১। সমাজতাত্বিক কল্পনা কি ? 

উত্তৰ :- ব্যত্তি আৰু সমাজ কেনেকৈ যুক্তি আধাৰিত সম্পৰ্কৰ মাজেৰে ৱৰ্ত্তি থাকে সেইটো আলোচনা কৰিবলৈ বিখ্যাত সমাজতাত্বিক চি. ৰাইট মিলচে সমাজতাত্বিক কল্পনাৰ ধাৰণাটো উখাপন কৰিছিল । তেওঁৰ মতে ব্যক্তিগত আৰু ৰাজহুৱা বিষয়ৰ মাজত সদায় যুক্তি আধাৰিত সম্পৰ্ক বিৰাজমান হৈ থাকে । ব্যক্তিয়ে জীৱনত দুবিধ সমস্যাক বিশেষভাবে প্ৰাধান্য দিয়ে- ব্যক্তিগত সমস্যা  আৰু ৰাজহুৱা সমস্যা । এই দুয়োবিধৰ মাজত থকা পাৰ্থক্যক উপলব্ধি কৰাত সমাজতাত্বিক কল্পনাই সহায় কৰে ।

২। সমাজত বহুত্বতা আৰু অসমতা কেনেদৰে দেখা পোৱা যায় ? আলোচনা কৰা ।

উত্তৰ :- সমাজ বহুত্বতা আৰু অসমতাৰে ভৰপূৰ । বহুত্বতা আৰু অসমতাবিহীন সমাজ ক’তো পোৱা নাযায় । উদাহৰণস্বৰূপে আমি ভাৰতীয় সমাজলৈ চাওঁ তেন্তে বিশাল ভাৰতীয় সমাজৰ ভিতৰতে বিভিন্ন ভাষা, ধৰ্ম, নৃ- গোষ্ঠী আদিৰ ভিত্তিত সমাজ গঢ়ি উঠা দেখা যায়। ইয়াৰোপৰি গ্রাম্য আৰু নগৰীয়া সমাজৰ দৰে পৃথক সমাজব্যৱস্থাও আমি দেখা পাওঁ। এয়া হৈছে সামাজিক বহুত্বতাৰ উদাহৰণ। 

আনহাতে সকলো সমাজতে কম-বেছি পৰিমাণে অসমতা দেখা পোৱা যায়। ভাৰতীয় সমাজলৈ চালে দেখা যায় যে কিছু সংখ্যক লোক অত্যন্ত চহকী হোৱাৰ বিপৰীতে সৰহ সংখ্যক লোকেই দৰিদ্ৰ। কিছু সংখ্যক উচ্চ শিক্ষিত হোৱাৰ বিপৰীতে বেছি সংখ্যকেই অশিক্ষিত। এনেদৰে সমাজত অসমতা থকা পৰিলক্ষিত হয়। 

৩। সমাজতত্ত্ব কি ? 

উত্তৰ :- সমাজতত্ত্ব হৈছে মানৱ সমাজৰ বিজ্ঞানসন্মত অধ্যয়ন। সমাজতত্ত্বৰ মূল বিষয় হৈছে সমাজৰ বিভিন্ন দিশবোৰক সামাজিকভাৱে অধ্যয়ন কৰা। মানুহৰ সামাজিক জীৱন সামাজিক গোট আৰু সমাজ সম্পৰ্কে সমাজতত্ত্বই অধ্যয়ন কৰে।

৪। সমাজতত্ত্ব বিজ্ঞান নে ?

উত্তৰ :- আৰম্ভণিৰে পৰা সমাজতত্ত্বই এটি বিজ্ঞান বিষয় হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে।সমাজতত্ত্ব সদায় বিজ্ঞানসন্মত অধ্যয়ন পঞ্চতিৰ লগত জড়িত হৈ থাকে। সমাজতত্ত্বই সাক্ষ্যবোৰ নিৰক্ষণ কৰে, প্ৰমাণ কৰে আৰু প্ৰমাণিত সাক্ষ্যৰ আধাৰত মন্তব্য প্ৰকাশ কৰে। সেয়েহে এনে মন্তব্য ভৱিষ্যতে পৰীক্ষা কৰিবও পাৰি।ইয়াৰোপৰি সমাজতত্বই কৰা নিৰীক্ষণ আৰু বিশ্লেষনবোৰ কিছুমান বিশেষ নিয়মসন্মত হয় যাৰ বাবে এইবোৰ আন এজনে পুনৰ পৰীক্ষা কৰিব পৰা থল থাকে। এনেদৰে সমাজতত্ত্ব এক বিজ্ঞান বিষয় হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে।

৫। সমাজতত্ব আৰু ব্যৱহাৰিক জ্ঞানবোদ (Commonrense) ৰ মাজৰ পাৰ্থক্য কেনে ?

উত্তৰ :- ব্যৱহাৰিক জ্ঞানবোদ হ’ল সাদাৰণ দৃষ্টিৰে আয়ত্ব কৰা জ্ঞান যাৰ আধাৰ হৈছে স্বাভাৱিক ব্যাখ্যা বা ধাৰণা আৰু কোনো ব্যত্তিৰ ব্যত্তিগত ব্যাখ্যা । কিন্তু সমাজতত্বৰ নিজা অৱধাৰণা, অধ্যয়ন পদ্ধতি আৰু নিজা তথ্য সম্ভাৰ আছে- যিয়ে সমাজতত্ত্বক ব্যৱহাৰিক জ্ঞানবোদৰ পৰা পৃথক কৰে । ব্যৱহাৰিক জ্ঞান অ-প্ৰতিফলিত কাৰণ ই নিজৰ উৎস সম্বন্ধে জ্ঞাত নহয়। ব্যৱহাৰিক জ্ঞানবোদে নিজকে কেতিয়াও এনেদৰে প্ৰশ্ন নকৰে মই কিয় এই মনোভাৱ লৈছোঁ ? কিন্তু সমাজতাত্বিক সকলে সচৰাচৰ সমাজত প্ৰচলিত ভাবধাৰাবোৰৰ ওপৰত প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে এইটো সচাঁনে ? সমাজতত্বত এনেদৰে পঞ্চতিগতভাৱে চিন্তা-চৰ্চা আৰু প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। বিজ্ঞানসন্মত কৌশলৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয় ।

৬। সমাজতত্ত্বৰ গঠনত অৰিহনা আগবঢ়োৱা বৌদ্ধিক কাৰক সমূহ কি কি ? আলোচনা কৰা ।

উত্তৰ :- সমাজতত্ত্বৰ বিকাশত চাৰ্লচ ডাৰউইনৰ জৈৱ ক্ৰমবিকাশৰ সূত্ৰৰ প্ৰভাৱ আছিল অপৰিসীম। ডাৰউইনৰ জৈৱ ক্ৰমবিকাশ সূত্ৰ অনুসৰি জীৱিত প্ৰাণীবোৰৰ স্তৰ অনুযায়ী বিকাশ আৰু পৰিৱৰ্তন ঘটে আৰু জীৱদেহৰ প্ৰত্যেকটো অংগই নিজ নিজ কাৰ্য সম্পাদন কৰে। এই ভাবধাৰাৰ আৰ্হিত সমাজকো জীৱিত প্ৰাণীৰ লগত তুলনা কৰা হৈছিল। জীৱিত প্ৰাণীৰ দৰে সমাজখনৰো বিকাশ ঘটে আৰু সমাজৰো প্ৰত্যেকটো অংগই, জীৱদেহ এটাৰ অংগৰ নিচিনাকৈ নিজ নিজ কাৰ্য সম্পাদন কৰে বুলি ভবা হৈছিল। এই ভাবধাৰাৰ আৰ্হিতে সমাজৰ বিভিন্ন সংস্থা যেনে- পৰিয়াল, শিক্ষানুষ্ঠান আদিৰ দৰে সংৰচনাবোৰৰ অধ্যয়ন আৰম্ভ হয়।

১৭শতিকাৰ শেষ ভাগত ইউৰোপত আৰম্ভ হোৱা জ্ঞানোদয় আন্দোলনেও সমাজতত্ত্বৰ বিকাশত ব্যাপক প্ৰভাৱ পেলাইছিল। বৈজ্ঞানিক চিন্তাধাৰাৰ উন্মেষ ঘটোৱা এই জ্ঞানোদয় আন্দোলনে এক শ্ৰেণীৰ নতুন চিন্তানায়কৰ জন্ম দিছিল। এনে চিন্তা নায়কসকলে যুক্তি আধাৰত বস্তুবাদী চিন্তাৰ বিকাশ ঘটাইছিল। তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰিছিল যে প্ৰাকৃতিক বিজ্ঞানৰ নিয়ম নীতি,সূত্ৰ, অৱধাৰণা আদিবোৰ সমাজৰ সমস্যা অধ্যয়ন কৰোতে প্ৰয়োগ কৰিব পাৰি। এনেদৰে সামাজিক সমস্যা অধ্যয়নত সামাজিক জৰীপৰ দৰে কৌশলৰ ব্যৱহাৰ আৰম্ভ হয়।

ইয়াৰোপৰি পৃথিৱীৰ বিভিন্ন দেশৰ ভ্ৰমণকাৰীসকলে প্ৰাচীন সমাজৰ বিষয়ে অসংখ্য মূল্যৱান টোকা লিখি থৈ গৈছিল। উপনিৱেশিক শাসকসকলেও বিভিন্ন প্ৰাক-আধুনিক সমাজৰ বিষয়ে তথ্য সম্বলিত বিৱৰণ দাঙি ধৰিছিল। এই বিৱৰণবোৰৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈ সমাজতাত্বিক সকলে সমাজক নতুন দৃষ্টিভংগীৰে বুজিবলৈ যত্ন কৰিছিল। সমাজৰ বিভিন্ন প্ৰকাশ (Type) আৰু সামাজিক প্ৰগতিৰ বিভিন্ন স্তৰবোৰৰ নিৰীক্ষণ আৰম্ভ কৰা ১৯পৰিবেশতে কেইজনমান প্ৰখ্যাত সমাজতাত্বিক আছিল আগষ্ট ক’ট, কাৰ্ল মাৰ্ক্স,স্পেনচাৰ আদি।

এই বৌদ্ধিক কাৰকবোৰে সমাজতত্ত্বৰ গঠনত আগভাগ লৈছিল।

৭। সমাজতত্ত্বৰ গঠনত কি কি বস্তুবাদী কাৰকে প্রভাৱ পেলাইছিল ? 

উত্তৰ :- সমাজতত্বৰ গঠনত প্ৰভাৱ পেলোৱা বস্তুবাদী কাৰকবোৰক ভিতৰত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল শিল্প বিপ্লৱ। ইংলেণ্ড আছিল শিল্প বিপ্লৱৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ। শিল্প বিপ্লৱে সৃষ্টি কৰা উদ্যোগিকৰণে শ্ৰমৰ মানদণ্ড নিম্নগামী কৰিলে। কুটীৰ আৰু হস্তশিল্পৰ অৱস্থা সংকটময় হৈ পৰিল। পূৰ্বতে গাঁও, পৰিয়াল আদিৰ ভিত্তিত থকা সৰল শ্ৰম বিভাজন জটিল হৈ পৰিল।

উদ্যোগীকৰণে নগৰীকৰণ প্ৰক্ৰিয়া তৰান্বিত কৰিলে। উদ্যোগবোৰক কেন্দ্ৰ কৰি শ্ৰমিকৰ বসতি আৰম্ভ হ’ল। শ্ৰমিকৰ মজুৰি কম হোৱাৰ বাবে অস্বাস্থ্যকৰ পৰিবেশতে থাকিবলগীয়া হ’ল । এনেদৰে উদ্যোগবোৰক কেন্দ্ৰ কৰি সৰু সৰু নগৰৰ সৃষ্টি হ’ল আৰু এই নগৰবোৰত অস্বাহ্যকৰ পৰিবেশত শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ জনবহুল বস্তি (Slum) এলেকাৰ জন্ম হ’ল।ইয়াৰোপৰি বৃহৎ বৃহৎ উদ্যোগবোৰত উৎপাদিত সামগ্ৰী বিক্ৰীৰ বাবে বজাৰ আৰু এনে উদ্যোগবোৰৰ বাবে কেঁচামালৰ সন্ধানত সাগৰৰ সিপাৰলৈ যাত্ৰা আৰম্ভ হ’ল- যাৰ ফলত এচিয়া, আফ্ৰিকা আৰু লেটিন আমেৰিকাত উপনিৱেশিক শাসন আৰম্ভ হয়। এই উপনিৱেশিক অঞ্চলবোৰত থকা হস্তশিল্প সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস হ’ল।

এনেদৰে শিল্প বিপ্লৱ, নাগৰিকৰণ প্ৰক্ৰিয়া উপনিৱেশিক শাসন ব্যৱস্থাৰ উৎপত্তিৰ দৰে কাৰকে সমাজতত্ত্ব অধ্যয়ন আৱশ্যকীয় কৰি তুলিছিল।

৮। সমাজতত্ত্বৰ উৎপত্তি আৰু বিকাশৰ অধ্যয়ন কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ ? আলোচনা কৰা।

উত্তৰ :- অকল সমাজতত্ত্বৰে নহয়, অধ্যয়নৰ বিষয় হিচাপে সকলো বিষয়ৰে উৎপত্তি আৰু বিকাশৰ অধ্যয়নে সেই বিষয়টোক বুজি পোৱাত সহায় কৰে। সমাজতত্ত্বৰ উৎপত্তি আৰু বিকাশৰ অধ্যয়নে আমাক সমাজতত্ত্বক, সমাজতত্ত্বৰ উৎপত্তিৰ কাৰকবোৰ কি কি, ইয়াক অধ্যয়নৰ

বিষয়বস্তু আদি বিষয়ক জ্ঞান দিয়ে। সমাজতত্ত্বৰ   উৎপত্তি হৈছিল ইউৰোপত আৰু সমাজতত্ত্বৰ বেছিভাগ বিষয়-বস্তু ইউৰোপীয় সমাজৰ পৰা লোৱা। যদি আমি সমাজতত্ত্বৰ উৎপত্তি আৰু বিকাশৰ বিষয়ে অধ্যয়ন নকৰো তেন্তে আমি কিয়নো ইউৰোপত উৎপত্তি আৰু বিকাশ ঘটা বিষয় কিয় অধ্যয়ন কৰিব লাগে বা কিয়নো ইউৰোপত সমাজতত্ত্বৰ উৎপত্তি ঘটিল আদি বিষয়ক প্ৰশ্ন বিলাকৰ সমিধান পাব নোৱাৰি। প্ৰকৃততে ১৭ শতিকাৰ পৰা ইউৰোপত আৰম্ভ হোৱা জ্ঞানোদয় আন্দোলন, শিল্প বিপ্লৱ, পুঁজিবাদী ব্যৱস্থা তথা উদ্যোগীকৰণ সমাজলৈ যি অভূতপূৰ্ব পৰিৱৰ্তন কঢ়িয়াই আনিছিল সেই পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰেক্ষাপটত সমাজক বিজ্ঞানসন্মতভাৱে আলোচনা কৰিবলৈকে সমাজতত্ত্বৰ জন্ম হৈছিল। ইউৰোপত সৃষ্টি হোৱা এনে পৰিৱৰ্তনৰ বতাহে সমগ্র বিশ্বকে চুই লৈছিল। এই সমগ্ৰ বিষয়ৰ জ্ঞান আৰ্জনৰ বাবে সমাজতত্ত্বৰ উৎপত্তি আৰু বিকাশৰ অধ্যয়ন বাহিৰে কোনো গত্যন্তৰ নাই।

৯। ভাৰতবৰ্ষত সমাজতত্ত্বৰ বিকাশ সম্বন্ধে আলোচনা কৰা।

উত্তৰ :- ভাৰতবৰ্ষত সমাজত ব্যৱস্থা উপনিৱেশিক ব্যৱস্থাৰ দ্বাৰা, ব্যাপকভাৱে প্ৰভাৱিত হৈছিল। ভাৰতত উদ্যোগীকৰণ, পুজিবাদী আৰ্থিক ব্যৱস্থা, নগৰীকৰণ, আধুনিক শিক্ষা ব্যৱস্থা আদি উপনিৱেশিকতাৰ জৰিয়তে আৰম্ভ হৈছিল। সেয়েহে ভাৰতৰ সামাজিক পৰিবৰ্তনৰ বিষয়ে জানিবলৈ হ’লে ইউৰোপৰ সমাজ ৰাজনীতিৰ লগতে পশ্ছিমীয়া সমাজতাত্বিক সকলৰ লেখনিৰ সহায় ল’ব লগা হয়। অৱশ্যে এনে লেখনিৰ সকলোবোৰ শুদ্ধও নাছিল। উদাহৰণস্বৰূপে পশ্ছিমীয়া সমাজতাত্বিক সকলে ভাৰতীয় গ্ৰাম্য সমাজক অপৰিৱৰ্তনীয় বুলি ভাবিছিল- যিটো পিছলৈ ভুল বুলি প্ৰমাণিত হৈছিল।

যি কি নহওঁক ভাৰতত সমাজতত্ত্বৰ স্নাতকোওৰ পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ হয় ১৯১৯ চনত বোম্বে বিশ্ববিদ্যালয়ত । ১৯২০ চনত কলিকতা আৰু লক্ষ্ণৌ বিশ্ববিদ্যালয়ত বিষয়টোৰ শিক্ষাদান আৰম্ভ হয়। ইয়াৰ পিছত ভাৰতৰ বিভিন্ন বিশ্ববিদ্যালয়ত সমাজতত্বক শিক্ষণীয় বিষয় হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।

১০। সমাজতত্ত্বৰ পৰিধি সম্পৰ্কে আলোচনা কৰা।

উত্তৰ :- সমাজতত্ত্বৰ অধ্যয়ন ক্ষেত্ৰ অতি বিশাল আৰু বিস্তৃত। সমাজতত্ত্বই ব্যক্তিৰ সৈতে ব্যক্তিৰ আন্ত : সম্পৰ্কৰ ব্যাখ্যা আগবঢ়ায়। আনহাতে সমাজতত্ত্বই নিবনুৱা সমস্যা, জাতিবাদ আদিৰ দৰে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত আলোচিত হোৱা বিষয়সমূহ আলোচনা কৰে। ইয়াৰোপৰি গোলকীয় সামাজিক সমস্যা আৰু প্ৰক্ৰিয়াবোৰো সমাজতত্ত্বই আলোচনা কৰে। যেনে গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধি তথা পৰিপাৰ্শ্চিকতা সম্পৰ্কীয় বিষয়সমূহ, যুৱকসকলৰ ওপৰত ইলেকট্ৰনিক মাধ্যমৰ প্ৰভাৱ আদিৰ দৰে বিষয়ো সমাজতত্ত্বই আলোচনা কৰে। 

সেয়েহে বৰ্তমান সমাজত সমাজতত্বই কি অধ্যয়ন কৰিছে সেয়া বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ নহয়- গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হ’ল বাছি লোৱা ক্ষেত্ৰখন সমাজতত্ত্বই কেনেদৰে অধ্যয়ন কৰে।

১১। সমাজতত্ত্বৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলোৱা বৌদ্ধিক কাৰক কেইটা কি কি ?

উত্তৰ :- সমাজতত্ত্বৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলোৱা বৌদ্ধিক কাৰকবোৰৰ ভিতৰত কিছুমান উল্লেখযোগ্য কাৰক হ’ল – 

(ক) ইউৰোপত সৃষ্টি হোৱা জ্ঞানোদয় আন্দোলন।

(খ) ডাৰউইনৰ জৈৱ ক্ৰম বিকাশ তত্ব।

(গ) ফৰাচী বিপ্লৱ।

(ঘ) বিভিন্ন সমাজ সম্বন্ধে পৰিব্ৰাজক সকলৰ টোকা আৰু প্ৰাক-আধুনিক সমাজৰ বিষয়ে উপনিৱেশিক শাসকসকলৰ লিখনী আদি।

১২। সমাজতত্বৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলোৱা বস্তুবাদী কাৰকবোৰ কি কি ?

উত্তৰ :- সমাজতত্ত্বৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলোৱা বস্তুবাদী কাৰকবোৰ হ’ল :-

(ক) শিল্প বিপ্লৱ।

(খ) উদ্যোগীকৰণ। 

(গ) নগৰীকৰণ।

(ঘ) উপনিৱেশিক শাসন ব্যৱস্থা আদি।

১৩। সমাজতত্ত্ব আৰু অৰ্থনীতিৰ মাজৰ সম্পৰ্ক।আলোচনা কৰা।

উত্তৰ :- সমাজশাস্ত্ৰ আৰু অর্থনীতি বিজ্ঞান পাৰস্পৰিক ভাৱে সম্পৰ্কযুক্ত। অধ্যয়নৰ বিষয় বস্তুৰ ফালৰ পৰা সমাজশাস্ত্ৰ অৰ্থনীতি বিজ্ঞানৰ কিছুমান উমৈহতীয়া বিষয় আছে, যেনেকৈ- জনসংখ্যা, ঘনত্ব, শ্ৰমবিভাজন, সংঘৰ্শ, অৰ্থনৈতিক সংগঠন ইত্যাদি। অৱশ্যে হিহতৰ দৃষ্টিভংগী ভিন্ন।

বিষয়বস্তুৰ সাদৃশ্যৰ উপৰিও আদৰ্শৰ ফালৰ পৰাও সমাজশাস্ত্ৰ আৰু অৰ্থনীতি বিজ্ঞানৰ মাজত কিছু মিল আছে। দুয়োটা বিষয়েই সাৱধানতাৰে অধ্যয়নৰ ক্ষেত্ৰত বৈজ্ঞানিক পদ্ধতি প্ৰয়োগ কৰে।

পি.এইচ. উইকষ্টিদে অৰ্থনীতি বিজ্ঞানক সমাজশাস্ত্ৰৰ লিগিৰী স্বৰূপ বুলি কৈ ইহঁতৰ মাজত থকা সম্পৰ্কটো আৰু সুগভীৰহে কৰিছে।

6 thoughts on “Class 11 Sociology Chapter 1 সমাজ সমাজশাস্ত্ৰ আৰু অন্যান্য সমাজবিজ্ঞানৰ মাজত সম্পর্ক”

  1. umm hoi baru kotha tothapeo 1 ne 2 lession aru kom hoi axy parele alp hohai korebo❤️any way bohut bohut dhoinniobad sir❤️😘

Leave a Reply

error: Content is protected !!
Scroll to Top
Scroll to Top
adplus-dvertising